Showing posts with label తెలుగు పద్యాలు. Show all posts
Showing posts with label తెలుగు పద్యాలు. Show all posts

Tuesday, 8 July 2008

ఆంధ్రమహాభారతంలోని శాంతిపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 12_1_61 నుండి 12_1_90 వరకు

ఆంధ్రమహాభారతంలోని శాంతిపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 12_1_61 నుండి 12_1_90 వరకు

12_1_61 క.

శ్రుతివిహితకర్మజాత, స్థితియోగ్యుఁడ వైననీకుఁ జేయఁగ వశమే
యతిలోకజ్ఞానసమ, న్వితయతిజనకృత్య మటు వివేకింపు మెదన్.


12_1_62 చ.

అడలున రాజధర్మములయందు జనించె నసూయ నీకు ని
ప్పుడు మును నిస్పృహుండ వయి పోవఁగఁ గన్నఁ గులంబువారుని
ప్పుడమినృపాలురున్ బ్రతికి పోదురు నెమ్మది నట్టు లైన నే
ముడుగుదు మస్త్రజీవనసముద్ధతిఁ జొత్తుము భైక్షవృత్తికిన్.


12_1_63 క.

వాఁడి యగునలుక లోకము, పొఁడిమి సెడఁ గయ్య మట్లు పొడిచి వనటమై
నేఁ డింక నడవికిం జను,వాఁడాం గా కనినఁ బుడమివారలు నగరే.


12_1_64 సీ.

పనివడి త్రవ్వి కూపమునందు నుదకంబు, పానంబు సేయనివానిభంగి
యున్నతతరు వెక్కి జున్ను నేకుఱఁ గొని, తేనియ యాననివానిభంగి
యాఁకొని యొడఁగూర్చి యన్నంబు తళియకు, వచ్చినఁ గుడువనివానిభంగి
తమకించి యొకభంగిఁ దనవశంబుగఁ జేసి, మానినిఁ గవయనివానిభంగి


12_1_64 ఆ.

గాదె కురువరేణ్య ఘనశక్తిశౌర్యసం, పన్ను లైనపగఱ భండనమున
నోర్చి పూజ్యరాజ్య మొల్లక యడవికి, నేఁగు టీవ యెఱుఁగు దిత్తెఱంగు.


12_1_65 క.

నీ వడవి కరుగ నొడఁబడి, నీవెనుకన వచ్చునపుడు నిందింతురు మ
మ్మీవెఱ్ఱు లితని మాన్పం, గా వలఁతులు గార యని జగజ్జను లధిపా.


12_1_66 క.

భోగములఁ బాపి నిందా, భాగులఁగాఁ జేసి యడవిపా ల్వఱిచెదవే
నీగారవంపుఁదమ్ముల, సాగరవృతధరణిఁ గలుగు జనములు వగవన్.


12_1_67 వ.

అని వెండియు.


12_1_68 క.

కేవలనిష్కర్మత మో,క్షావహ మగునేని గిరులు నవనీజములున్
భూవర ముక్తిం బడయం,గా వలవదె యడవి నునికి కైవల్యదమే.


12_1_69 క.

ఫలములయెడ బ్రహ్మార్పణ, కలనపరుం డగుచుఁ గార్యకర్మము నడపన్
వలయుం దత్త్వజ్ఞానము, దలకొనినం గర్మశమము దానై కలుగున్.


12_1_70 వ.

కావునం గర్మహీనత్వం బపవర్గకరంబు గా దనవుడు నర్జునుండు ధర్మనందను
నుద్దేశించి దేవా యొక్కయితిహాసంబు గల దపధరింపు మని యిట్లనియె.


12_1_71 సీ.

కొందఱు బ్రాహ్మణుల్ గొండుక లాత్మకు,లోచితాచారంబు లుడిగి కాన
లకుఁ జన్న వజ్రి వారికిఁ గృప చేసి ప,తత్త్రిరూపమునఁ దత్పార్శ్వమునకు
నరిగి మీకైకొన్నతెరు వొప్ప దనవుడు, విని వా రఖిలమార్గవేది యద్భు
తాస్పద మీపక్షి యని దాని కభిముఖు, లై సత్పథం బెద్ది యనఘ చెపుమ


12_1_71 తే.

యనిన నలుగాలివాన గోవును నశేష, శబ్దములమంత్రమును లోహజాతిఁగాంచ
నమును మనుజుల విప్రుండు సమధికత్వ,భాజనము లండ్రు వేదప్రపంచవిదులు.


12_1_72 వ.

ఇ ట్లుత్తముం డైనపిప్రుం డుత్తమమంత్రోపాశ్రితంబు లగువిహితకర్మంబులు
నడపుట రత్నకాంచనసాంగత్యంబునుంబోలె సంస్తుత్యం బైయుండ నాలస్యం
బునఁగ్రోధంబున శోకంబునఁ దదనుష్ఠానంబు విడుచుట పాతకం బజ్ఞాను లగునర్థ
హీనులు సన్న్యాసకాలవివేకంబు లేక వేగిరపడి యుభయభ్రష్టు లగుదురు గృహ
స్థధర్మంబున వర్తించి యతిథి దేవ పితృసంతృప్తి సేయుచు శిష్టాన్నభోజనపరు
లగుపుణ్యులకుం బుణ్యలోకంబు లఱచేతిలోనివి గావె బ్రహ్మార్పితం బయిన
సత్కర్మకలాపంబు మహానందంబుఁ జేయు ననుటయు.


12_1_73 క.

విని వారు దెలిసి మరలం, జనిరి గృహస్థత్వధర్మసదనుష్ఠానం
బునకు నటు లగుట నేలుము, జనవల్లభ పుడమి నడవుజన్నము లెలమిన్.


12_1_74 వ.

అని చెప్పె నప్పుడు నకులుం డన్నరనాథున కిట్లనియె.


-: నకులుఁడు ధర్మజునకు మనస్తాపోపశమంబు సేయుట. :-

12_1_75 సీ.

దేవతల్ వేదవిధిప్రవర్తకులు బ్రా,హ్మణులును వారలయట్ల శ్రుతుల
కింకరు లై కాదెకిల్బిషంబులఁ బాసి, వారిచందమున శాశ్వతవిభూతి
నొందుట యజ్ఞాదు లుడుగుట సంపరి,త్యాగమే పాడిమై నర్థముల ను
పార్జించి దేవతాబ్రాహ్మణపూజగా, నిడుచుఁ దత్ఫలకోటి విడుపు గాక


12_1_75 ఆ.

క్రోధశోకహర్షకోటుల గృహముతో, విడిచి యోగ మూఁది వృక్షమూల
వాసనిరతి నుండు వాఁ డొకసంపరి, త్యాగినృవుల కది సమర్హ మగునె.


12_1_76 క.

తక్కినమూఁడాశ్రమములు, నొక్కదెస గృహస్థధర్మ మొకదెసఁ దులయం
దెక్కింప వానితోన, య్యొక్కటి సరిదూఁగె నందు రుర్వీశ బుధుల్.


12_1_77 వ.

కావున గృహస్థధర్మంబ యాచరణీయం బట్లుం గాక.


12_1_78 క.

జతనంబున నర్థము సం,చితముగఁ గావించి క్రతువిశేషంబుల దే
వతలం దృప్తులఁ జేయమి, యతికిల్బిషకారి యందు రాగమవేదుల్.


12_1_79 చ.

వినుము తమోమయం బయినవిశ్వముఁ దా వెలిఁగించు నీశ్వరుం
డన నొకరుండు వర్ణతతి నాశ్రమకోటిని వాఁడు గాదె చే
సె నిఖిలకర్మయోగసవిశేషత గల్గుటయుం దదీయక
ల్పనమ తదాజ్ఞకుం దొలఁగఁ బాడియె శోకము గారణంబుగన్.


12_1_80 వ.

హింస దోషంబు గలుగు ననుశంకకుం బని లే దవధరింపుము.


12_1_81 క.

పరుల వధింపక యెవ్వఁడు, ధర యేలెం జెపుమ పూర్వధరణీశులలోఁ
బొరయరు పాపము సుగతిక, యరిగిరి వా రీవు నట్లు యగు టొప్పు నృపా.


12_1_82 క.

రక్ష ప్రజగోరు నిజయో,గక్షేమార్థముగ జనసుఖస్థితి నడపన్
దక్షుఁ డగురాజు నడప కు,పేక్షించినఁ బాప మొంద దే కురుముఖ్యా.


12_1_83 తే.

గోవులను ఘోటకంబులఁ గుంజరముల
దాసులను బ్రీతి ని మ్మెల్ల ధాన్యములను
గ్రామముల మందిరముల నిష్కముల వేడ్క
నొసఁగు తత్తత్సుపాత్రత్వయుక్తవిధుల.


12_1_84 వ.

వీని నిన్నింటి రిత్త వో విడిచి పోయెద ననుట నీయట్టిమహానుభావునకుం
దగునే యని పలికినం దదనంతరంబ సహదేవుం డమ్మహీపతి కిట్లనియె.


12_1_85 సీ.

వెలివెలి వస్తువుల్ విదిచెఁ బో నరుఁడు గ,ర్మిష్ఠతం గాదె శరీరయాత్ర
నడవువాఁ డది మోక్షణంబు గా నేరదు, శారీరసౌఖ్యసంసక్తి వదలి
బాహ్యపదార్థముల్ పాటించి నిజవంశ, ధర్మముల్ వదలక తగఁ జరింవు
మమత బంధంబు నిర్మమత మోక్షంబును, జేయు నింతయెఱింగి చేసి రధిప


12_1_85 తే.

రాజ్య మెలమి మన్వాదు లరణ్యమునకు, నరిగినీవందువలయుద్రవ్యములమీఁదఁ
జేయవలదె మమత్వంబు వేయు నేల, యదియు సంసారచక్రవాహకముగాదె.


12_1_86 తే.

నీవ చుట్టంబుఁ బక్కంబు నీవ చెలియు, నీవతల్లియుఁ దండ్రియు నీవ గురువు
నీవ దైవంబుఁ గావున నావిషాద,భాషణంబులు సైరింపు భరతముఖ్య.


12_1_87 క.

తథ్యము లైనను దలఁప న,తథ్యము లైనను సభక్తితాత్పర్యమువై
తథ్యంబుఁ బొరయకుండఁగఁ, బథ్యంబుగఁ గొనుము నాదుపలుకులు కరుణన్.


12_1_88 వ.

అనియె నిట్లు దమ్ము లందఱును బోధించుపలుకులు విని ధర్మనందనుం డూరక
యుండె నతనియెడ సవిశేషబహుమానయు నతనిచేత సంతతోపలాలితయు
ధర్మాధర్మనిదర్శనశీలయు నగుపాంచాలి భద్రగజప్రతిమాను లైనయప్పవమాన
తనయధనంజయనకులసహ దేవులమధ్యంబునయూథపతివోలెనున్నయన్నరేంద్రు
నల్లన చేరి యేనును నాయెఱింగినంత సెప్పెద నని యనుజ్ఞఁ గొని యవ్విభు
వదనంబున నిజవిశాలలోచనరోచులు పరఁగ వినయం బాననంబున నతిశయిల్ల.


-: ద్రౌపది ధర్మజునకు హితవచనంబుల మనస్తాపోపశమంబు సేయుట. :-

12_1_89 సీ.

శోకాగ్ని దనికిన సొగయునీతమ్ముల, నుపపన్నవాక్యామృతోపయుక్తిఁ
దేర్పుము గానలం ద్రిమ్మరునాఁడు వీ,రాయాసములఁ బడు టవధరించి
సమయకాలము సన్నఁజనిసుయోధనుఁజంపి,భోగంబులను బహుత్యాగములను
యాగంబులను సద్విహారముల్ సలుపుద, మని యూఱడింపవే యరిగణంబుఁ


12_1_89 తే.

ద్రుంచిరాజ్యంబు సేకొంటితొఱఁగిపోదుఁ,గాకయని యిప్పుడుడికింపనీకుఁ దగునె
ధర్మమును సత్యమును నుచితంబునిన్నుఁ,గడవ నెఱిఁగెడువారలు గలరెయధిప.


12_1_90 వ.

అని ముట్ట నాడి మఱియును.


--
చంద్ర శేఖర్ కాండ్రు.

Friday, 4 July 2008

ఆంధ్రమహాభారతంలోని శాంతిపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 12_1_31 నుండి 12_1_60 వరకు

ఆంధ్రమహాభారతంలోని శాంతిపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 12_1_31 నుండి 12_1_60 వరకు

12_1_31 శా.

భల్లంబుల్ పరఁగించి యుగ్రముగ భూపాలోత్తమాంగంబులన్
డొల్లం జేయుచుఁ జిత్రలాఘవము నాటోపంబు దర్పంబు రా
జిల్లం గుంభిఘటారథవ్రజహయశ్రేణీపదాతిప్రతా
నోల్లాసంబుల రూపుమాపుచు నవ్వార్యుం డయ్యెఁ గర్ణుం డనిన్.


12_1_32 వ.

ఇవ్విధంబున విక్రమించునవ్వీరవర్యునిశౌర్యబాహువీర్యంబులకు భయంబుఁగొని
హతశేషు లయినభూపతులు పఱచినం బ్రీతుం డగుచు నక్కురుకుమారుండు
గన్యారత్నంబుఁగొని కరినగరంబున కరుగుదెంచె నప్పగ మనంబునఁ బెట్టికొని
పదంపడి జరాసంధుం డక్కమలబంధుపుత్రు నెక్కటిపోరికిం బిలిచినం బోయి.


12_1_33 సీ.

ఎక్కేక్కటిపోరు యిద్ధదివ్యాస్త్రం, చయవంతుఁ డగుజరాసంధుబాణ
ధనురాదివివిధసాధనములు దనచేతఁ, దశయస్త్రశస్త్రసంతాన మెల్ల
నాతనిచే మడియంగ రథంబులు, డిగ్గి పెంపారెడు నగ్గలికల
నాతండుఁ దాను బాహాసంగరమునకుఁ, జొచ్చి పెనంగఁగ నొచ్చి యతని


12_1_33 ఆ.

యంగసంధి వికల మగుటయుఁ బోరు సా, లించి యతఁడు గారవించి తనకు
మహితవిభవ మైనమాలినీనగర మీ, నధికతేజ మెసఁగ నరుగుదెంచె.


12_1_34 వ.

ఈరెం డవదానంబులునీవును గొంత యెఱుంగు దిట్లుప్రసిద్ధబలపరాక్రముండైన
కర్ణునుదీర్ణత్వంబు సెఱుచుటకు నై కవచకుండలంబులు భిక్షించి పుచ్చుకొని
నాకలోకపతి నీకు హితం బాచరించె దానంజేసి ధనుంజయుం డతనిం దెగటార్పం
జాలె నని చెప్పి వెండియు.


12_1_35 చ.

వినుము నరేంద్ర విప్రుం డలివెన్ జమదగ్నిసుతుండు శాప మి
చ్చె నమరభర్త వంచనముసేసె వరం బని కోరి కుంతి మా
న్చె నలుక భీష్ముఁ డర్ధరథుఁ జేసి యడంచెఁ గలంచె మద్రరా
జనుచిత మాడి శౌరి విధి యయ్యె నరుం డనిఁ జంపెం గర్ణునిన్.


12_1_36 వ.

అట్లుం గాక.



12_1_37 క.

హరసురపతియమవరుణులుఁ, గురుకృవులును దివ్యబాణకోటు లొసఁగుటన్
నరుశక్తి కర్ణుతేజ, స్స్ఫురణము నార్పంగఁ జాలెఁ జువ్వె నృపాలా.


12_1_38 వ.

అనిన విని శోకవ్యాకులుం డై యన్నరపతి గన్నీ రొలుక నిట్టూర్పు నిడిగించినం
దత్సమీపంబున నున్న కుంతి గనుంగొని యడ లుడుపుటకై యతనితో
నిట్లనియె.


12_1_39 చ.

జననముఁ దెల్పి యేఁ బిలువ సత్యము సుమ్ముర కుంతిభాషణం
బని తనుజత్వజాతకృప నంబుజమిత్త్రుఁడు వల్కె నేమిటన్
గొనకొన నేరఁ డయ్యె నినుఁ గూడ సుయోధనుఁ బట్టి యట్టిక
ర్ణునకయి నీకు నేటికి మనోవ్యథఁ బొందఁగ నిట్లు పుత్రకా.


12_1_40 వ.

అనుటయు నవ్వచనంబులు దనకు నసహ్యంబు లైనం గటకటంబడి యద్దేవి
నాలోకించి భవదీయమంత్రకార్యగోపనంబునం గాదె యింత పుట్టె నని పలికి
యంత నిలువక.



-: ధర్మరాజు స్త్రీలకు రహస్యరక్షణంబు లేకుండ శపియించుట. :-

12_1_41 తే.

అంగనాజన్మములకు రహస్యరక్ష, ణంబునందలిశక్తి మనంబులందుఁ
గలుగ కుండెడు మెల్లలోకముల ననిశ,పించె నాధర్మదేవతా ప్రియసుతుండు.


12_1_42 వ.

ఇట్లు మహాతేజోధనుం డగునజ్జననాథుం డట్లు శపియించి కుంతి చేసినకర్ణగోప
నంబు ప్రసంగంబు గా సంతరంబు గృతపడినకార్యంబులదెస నిగుడం దనకతం
బున మృతిఁ బొందినయుభయపక్షబంధుమిత్రకోటులం దలంచి యుమ్మలించి విశే
షించి కర్ణుచావునకుఁ దూర వగచి విహ్వలించి వివ్వచ్చునాననం బాలోకించి
యిట్లనియె.


12_1_43 క.

మన కేటిరాజ్య మొండొక, జనపదమున కేఁగి భైక్షచర్యావిధి జీ
వనము నడపికొని యుండుద, మనఘా యట్లయిన సుఖులు మవుదుము సుమ్మీ.


12_1_44 వ.

అని వెండియు.


12_1_45 సీ.

జ్ఞాతుల నందఱఁ జంపితి మది యాత్మ, వధమ కాదే రాజవర్తనంబుఁ
గాల్పు మహింస నిక్కము దాల్మి మత్సర, వర్జన మిది వనవాసజనుల
కాగమవిహితంబు లటె యింత యొప్పునే, వనమున వసియింప వలయు వింటె
యసుఖదం మైనరాజ్యామిషంబునకుఁ గు,క్కులభంగిఁ దమలోనఁ గాటులాడి


12_1_45 తే.

కులము నెల్లను బొలియింపఁగుత్సితంపు, బ్రదుకు వచ్చెనె యనువగపాలువడఁగఁ
బ్రమద మొసఁగదు త్రైలోక్యరాజ్యమైనఁ, గానయేనొల్లమహిమీరకైకొనుండు.


12_1_46 మ.

ధృతరాష్ట్రుండు దనూజుకీడు సమబుద్ధిం జూడ కన్నీ చుఁ డే
గతిఁ జన్నం జన నిచ్చెఁ గాని మగుడం గాఁ దివ్వఁ డయ్యెన్ నిరా
కృతశీలుం డగునాసుయోధనుఁడు సంక్షీణంబు సేసెం గులం
బతనిం జంపఁగఁ గోప మాఱె మది శోకాక్రాంత మయ్యెం దుదిన్.


12_1_47 వ.

ఆదుర్జనుండు గర్జం బెఱుంగక దుర్మానంబు వాటించిన సైరించి తొలంగనైతి
రాజ్యపరిగ్రహపరత్వంబు మచ్చిత్తంబునం గలిమింజేసి కిల్బిషం బత్యంతంబు
నాచరింపవలసెఁ బరిగ్రహదోషంబు పరిగ్రహత్యాగంబునం గాని పోదు పరి
గ్రహత్యాగశీలుండు జన్మమరణదుఃఖంబులం బొరయం డని శ్రుతులు సెప్పెడు
నొకనికి సకలధర్మంబులు ననుష్ఠింప శక్యం బగునే యపరిగ్రహం బొక్కటన
శుద్ధుండ నయ్యెద మీరు భూమిపాలనపరిగ్రహతత్పరత్వంబున వర్ణాశ్రమరక్ష
ణంబు సేయుం డేను గాననంబునకుం జని మునిజనసం కాశంబున సుఖి నై యుం
డెద ననిన విని యింద్రాంశసంజనితత్వకలితతేజోధనుం డగునద్ధనంజయుండు
దన యూష్మలత్వంబున నవ్వాక్యంబులు దుస్సహంబు లైనం బదరి దరస్మితం
బునఁ దద్వికారంబుఁ గప్పి యప్పుడమిఱేని కిట్లనియె.


12_1_48 క.

ఓహో యిట్టివి గలవే, బాహాదర్పమునఁ బరులఁ బరిమార్చి తుదిన్
మాహాత్మ్యం బెడలఁగ భి,క్షాహారత నొందఁ దలఁప నగునె నరేంద్రా.


12_1_49 సీ.

ధర్మపథంబున ధరణి సేకుఱినఁ బా,లింపక సత్త్వంబు పెంపు మాలి
విడుచుట యొప్పునే విను మిట్టు లైనము, న్నేల భూపాలుర నెల్లఁ జంపి
తడలిరాజ్యము దక్కి యడవికిఁ జనిన బే, లందురు గాక మే లండ్రె జనులు
కిల్బిషశంక గల్గిన నశ్వమేధాది, పుణ్యకర్మంబులఁ బోదె వంశ


12_1_49 ఆ.

ధర్మమెడలఁ గృపణకర్మంబుఁ గోరి త,ర్థంబు సువ్వె సకలధర్మకారి
యొడమి లేనివాఁడ నడపీనుఁ గనునహు, షోక్తి వినమె దాని నూఁదవలదె.


12_1_50 క.

సరిగా నెన్నుదు రార్యులు, దరిద్రునిం బతితునిం గృతఘ్నుని జడునిన్
దొరకొను ధర్మముఁ గామముఁ, బరమగతియు నర్థమునన పౌరవముఖ్యా.


12_1_51 క.

కలిమియ చుట్టలఁ జేర్చుఁ, గలిమియ చెలులను ఘటించుఁ గలిమియ శౌర్యో
జ్జ్వలుఁ డనిపించుం గలిమియ, పలువురు సద్బుద్ధి యనఁగఁ బరఁగం జేయున్.



12_1_52 క.

ఏవానిబంధుమిత్త్రులు, జీవధనంబులును డప్పిఁ జెందును గృశునిం
గా వాని నెన్నఁగాఁ దగుఁ, గేవలతనుకార్శ్యయుతుఁడు గృశుఁడె నరేంద్రా.


12_1_53 వ.

కావున నర్థోపార్జంబును బంధుమిత్త్రపరితోషణంబును భూపతులకుం బరమ
పురుషార్థం బదియునుం గాక.


12_1_54 తే.

జ్ఞాతినాశనమునఁ గాదె సకల దేవ, తలు ప్రవర్ధన మొందుట ధనము లడచి
పొడిచియొప్పనివారిచేఁ బుచ్చికొనక,యడఁగియుండంగఁజేరునే యండ్రుబుధులు.


12_1_55 వ.

వేదంబులు నిట్లు సెప్పుఁ బృథివి బలువునం గైకొని పార్థివు లర్థంబు లుపార్జించి
పర్జన్యాదు లగునాదిత్యుల నధ్వరక్రియాజాతంబునం బ్రీతులం జేసి యుత్తమ
లోకంబులు వడయుదు రిత్తెరువు వట్టి దిలీప నృగ నహు షాంబరీషమాంధాతలు
నడచుట వినమె తత్పదవి నీ కొదవి యున్నయదితదీయప్రకారంబున బహుళ
దక్షిణవిధానంబుగాబ్రభూతం బైన యజ్ఞంబు సేయవై తేనిఁ జూవెసకల్బిషుండ
వగుట యశ్వమేధంబు సేసినరాజులెల్ల నవభృథంబునం బరిపూతాత్ము లగుదు
రని పలికిన నయ్యజాతశత్రుండు.


12_1_56 క.

వెడవెడ యప్పలుకులు చెవి, నిడికొండొకసేపు చింత యెసకంబునపా
ల్పడి యూర కుండి చిత్తం, బడలునఁ జిక్కువడ నిట్టు లను నర్జనుతోన్.


12_1_57 క.

సేమవుఁదెరు వొక్కటి గల, దే మెచ్చితి దాని నడుగు మెయ్యది యని సు
త్రామసుత యడుగ కున్నను, నేమి వినుము చెప్పెదను మునీంద్రుల కెక్కన్.


12_1_58 సీ.

సారహీనము లగుసంసారసుఖములు విడిచి యేకాకి నై యడవి కేఁగి
తాపసవాక్యామృతములు వీనులఁగ్రోలి, చెలిమి వేర్పాటను చిరమరలకుఁ
జొరక నిందాస్తుతుల్ సరిగాఁగొనుచుఁ గత్తి,నొకఁడువ్రేసినను వేఱొక్కరుండు
చందనం బలఁదిన డెంద మయ్యిరువుర, యెడ సమంబుగ మూఁగ జడుఁ డనంగ


12_1_58 తే.

మెలఁగి తగువేళఁ బర్ణశాలలకు నరిగి, యెత్తగా భిక్ష యెవ్వార లెట్టులేమి
యిడినఁ గైకొని నాలుగే నెడల మాత్రఁ,గన్నదానఁదృప్తుండ నై యున్న మేలు.


12_1_59 క.

అటు గాక కర్మగతిలం, పటుఁడ నగుదు నేని నల్పఫలభాగితమై
నట యిట దిరుగుచు మోక్షని, కటవృత్తికి బాహిరుండఁ గానె కుమారా.


12_1_60 వ.

కావున నాకు దొరకొన్న విమల విమల ప్రజ్ఞామృతం బనుభవింపక తక్కుదునే యిది
శాశ్వతపదప్రదం బనిన విని యనిలతనయుం డతని కిట్లనియె.


--
చంద్ర శేఖర్ కాండ్రు.

Wednesday, 12 December 2007

భీష్మపర్వం ద్వితీయాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_2_191 నుండి 6_2_220 వరకు

భీష్మపర్వం ద్వితీయాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_2_191 నుండి 6_2_220 వరకు

-: శల్యనందనుఁడు ధృష్టద్యుమ్నునితో యుద్ద్ధంబుసేసి చచ్చుట :-

6_2_191 క.

పలకయు వాలును గొని ఱె,క్కలు గల పెనుఁబాముపగిదిఁ గవిసినఁ గౌంతే
యులు సూచి వెఱఁగుపడి రా,బలమును నీబలముఁ బొగడెఁ బటుశౌర్యంబున్.


6_2_192 వ.

ఇట్లు గవిసి.


6_2_193 క.

వెరవున ధృష్టద్యుమ్నుని, శరనికరం బెల్లఁ బలక జడియుచుఁ గిరణ
స్ఫురణాతిభీషణంబై, కరవాలము మెఱయం జిత్రగతులం గవిసెన్.


6_2_194 తే.

కవిసి వ్రేసిన గ్రక్కున గద యమర్చి, యాఁగి వజ్రప్రహారంబు ననుకరింప
ద్రుపదనందనుఁ డడిచినఁ దునియ లయ్యెఁ, బలకరెండవవాటునఁ బగిలెశిరము.


6_2_195 క.

తల వ్రయ్య లైనఁ బ్రాణం,బులును గృపాణంబు విడిచి భువిఁ ద్రెళ్లె నతం
డలు కొంది కురుబలం బా,కులతం బొందంగఁ గొండగూలినభంగిన్.


6_2_196 తే.

ఇత్తెఱంగున నిజపుత్రుఁ డీల్గుటయును
గ్రోధదీప్తుఁ డై శల్యుండు ద్రుపదసూతి
మీఁదఁ గవిసిన నాతఁ డమేయబాణ
పంక్తి వరఁగించె నుజ్జ్వలప్రభలు నిగుడ.


6_2_197 వ.

అనిన విని ధృతరాష్ట్రుండు సంజయున కి ట్లనియె.


6_2_198 క.

మానుష మేటికి దైవా,ధీనము సర్వంబు నస్మదీయస్ఫాయ
త్సేనలఁ బాండునృపాలక,సూనులు గెల్చెదరు కంటె సూతతనూజా.


6_2_199 క.

చావును నోవును మనయో,ధావలికిన్ గెలుపు నుబ్బు నావలికిని నీ
చే వినియెదఁ దుది నెట్టులు, శ్రీవిభవము పాండవులకుఁ జేపడున కదే.


6_2_200 వ.

దుర్యోధనుదుర్ణయంబున నేను దుర్వార్తలు వినుచు దుఃఖంబు లనుభవించు
వాఁడ నైతిఁ గౌంతేయుల గెలుచునుపాయం బెద్దియుం గన్నవారముగా మనిన
సంజయుం డది యట్టిద నీసైన్యంబుల సేనాంగంబు లనేకంబులు వొలిసె దొరలు
మడిసెదరు దిరమై విను మని యిట్లనియె నట్లు శల్యుచేత బహుబాణంబులం
బొదువంబడి పార్షతుం డతని నపరిమితనిశితశరంబులం బొదువ నతం డతనివిల్లు
దునిమి వివిధాస్త్రంబుల వెగడుపఱచిన నాధృష్టద్యుమ్నుండు నొచ్చుటయుఁ
జూచి సుభద్రాసూనుండు మద్రపతిం దాఁకె నప్పుడు కురుపతి పురికొల్ప దుర్ము
ఖుండును దుస్సహుండును దుర్మర్షణుండును సత్యవ్రతుండును జిత్రసేనుండును
ఋరుమిత్రుండును వివింశతియును వికర్ణుండును నయ్యభిమన్యు మార్కొనుట
కలికి పాంచాలనందనుపై నడరి యొక్కొక్కండ పెక్కమ్ము లేసిన నాపృషత
పౌత్రుండు చలింపక యొక్కొక్కరునిం బెక్కమ్ము లేసి కరలాఘవంబు నెఱపి
యందఱకుం జాలి సమరంబు సేయు చుండె.


6_2_201 క.

నకులుఁడు సహదేవుఁడు మా,మకు నచ్చెరువాటుఁ బ్రియము మదిఁ దలకొన నం
బకవృష్టి నస్త్ర, ప్రకరంబునఁ బొదివె మద్రపతియును వారిన్.


6_2_202 వ.

వారికి బాసట యై పాంచాలమత్స్యపతులు సైన్యోపేతంబుగాఁ దఱిమిన మన
యందుఁ గలదండిమగలు శల్యునకు సాహాయ్యంబు సేసి రంత దినమణి యంబర
మధ్యం బలంకరించె నట్టియెడ.


6_2_203 తే.

భీమసేనుండు నేఁడు సంగ్రామమునకుఁ, దీఱుదల యగుఁ గా కని తీవ్రకోప
దీప్తుఁడైగద సూచుచుఁ దేరు నీదు,తనయునకు సమ్ముఖంబుగఁ దఱుముటయును.


6_2_204 క.

నీకొడుకు లందఱును వెఱ, నాకులతం బొంది రప్పు డగ్రజుఁడు గజా
నీకఘను మగధు వీరో, ద్రేకంబునఁ బనిచె మారుతిం దలపడఁగాన్.


6_2_205 వ.

పనుచుటయు నతం డురవడించిన.


6_2_206 చ.

గజఘటలం గనుంగొని వికాసము మోమునఁ బల్లవింపఁగా
భుజశిఖరంబునందు గద వూన్చి మదంబునఁ దేరు డిగ్గి వా
యుజుఁడు గడంగి భీషణసముద్ధతిమైఁ దలపడ్డఁ బర్వత
వజ్రముపయిన్ వెసం గవియువాసవుచందము దోఁచె నత్తఱిన్.


6_2_207 క.

నిజసింహనాదమున న,గ్గజములు గుండియలు వగిలి కలగుండువడన్
విజయాగ్రజుఁ డి ట్లేచి ది,విజవర్గము పిచ్చలింప పిస్ఫురితగతిన్.


6_2_208 వ.

విక్రమవిహారంబునకుం జొచ్చె నప్పుడు ద్రౌపదేయులు నభిమన్యుండును గవ
లును ధృష్టద్యుమ్నుండును గరిసముత్కరంబుపై శరనికరంబులు నిగిడించుచు
భీముని నిరుగెలంకులం జేరి కవిసి రందు నకులనందనుం డగుశతానీకుండు
హస్తికులమస్తకంబులు భల్లంబుల డొల్ల నేయుచు నడరె నట్టియెడ.


6_2_209 చ.

మగధమహీశుఁ డేచి యభిమన్యునిపైఁ గరిఁ గొల్ప నుజ్జ్వలం
బగునొకనారసంబు దొడి యాతఁ డుదగ్రత ఫాలకుంభసం
ధిగతము గాఁగ నేయ నది దీనత మ్రొగ్గఁగ నప్పు డక్కజం
బుగ వెస మాగధుం దునిమె భూస్థలి నయ్యిరుపీనుఁగుం బడన్.


6_2_210 క.

ధృష్టద్యుమ్నుఁడు నుజ్జ్వల, దష్టాపదపుంఖమార్గణావళి నయ్యు
త్కృష్టగజఘటలం గలఁచె న,వష్టంభవిజృంభణంబు వైరులు వొగడన్.


6_2_211 ఉ.

కొన్నిటి హస్తముల్ సదియఁ గొన్నిటిఁ గొమ్ములు దుమ్ము దూళిగాఁ
గొన్నిటిఁ గుంభములు వగులఁ గొన్నిటిఁ గాళులు నుగ్గునూచగాఁ
గొన్నిటిఁ బార్శ్వముల్ నలియఁ గొన్నిటి వీపులు పిండుపీఁచుగా
నన్నిటి భీముఁ డుద్భటగదాహతి నేనికవేఁట లాడఁగన్.


6_2_212 క.

అభిమన్యుద్రుపదసుత,ప్రభృతు లతనితోన మెలఁగి బడలువడఁగ న
య్యిభచయము నిశితవిశిఖ,క్షుభితముగాఁ జేసి రేపు సొం పారంగన్.


6_2_213 క.

ద్విరదము లోఱగెడివియు నె,త్తురు గ్రక్కుచుఁ గూలెడివి గదుపులై కలయం
దిరుగుడు వడియెడివియు భువిఁ,బోరలెడివియు నయ్యెఁ బవనపుత్రుమునుమునన్.


6_2_214 క.

ఏనుఁగునెత్తుట గదయుం, దానుఁ దడిసి విలయకాలదండధరునిచం
దానం బావని మాగధ, సేనం బీనుంగుపెంటఁ జేసి చెలంగెన్.


6_2_215 క.

శరములవేగంబున గద, పరుసఁదనంబునను గలఁగఁబడి చేడ్పడ నా
కరులం దోలెను భీముఁడు, వెరవున గోపకుఁడు గదుపు వెలిచినమాడ్కిన్.


6_2_216 క.

పెనుగాలిఁ దూలుమొగిళులొ, యన నిభములు విఱిగి నిజబలావలి సదియం
దనమీఁదఁ బాఱ దుర్యో,ధనుఁ డదలిచి సర్వసైన్యతతిఁ బురికొల్పెన్.


6_2_217 క.

పతి పురికొలిపిన నమవస, నతిశయముగఁ బొంగిజలధి యనఁ గ్రమ్మినయు
ద్ధతబలము నిలిపె నమ్మా,రుతి సెలియలికట్టక్రియ నిరూఢస్థితి యై.


6_2_218 క.

ఇట్లు నిలిపి యార్చి తఱియం జొచ్చువృకోదరునకుం దో డయి ధృష్టద్యుమ్న
సౌభద్రప్రముఖు లగురథికజనంబులు.


6_2_219 క.

విడువక దాపట వలపటఁ, గడిమి మెఱయ నిలిచి యపుడు కౌరవసేనం
గడుఁ జిక్కువఱచి రొక్కు,మ్మడి నమ్ములవానఁ గురిసి మద మెలరారన్.


6_2_220 క.

అడవి దరికొనినపావకు, వడవున భీముండు గౌరవవ్యూహంబుం
బొడి సేయుచుఁ బేర్చెం దన,యొడలు మనము నంత కంత కుబ్బుచు నుండన్.

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot।com/

Monday, 10 December 2007

భీష్మపర్వం ద్వితీయాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_2_61 నుండి 6_2_99 వరకు

భీష్మపర్వం ద్వితీయాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_2_61 నుండి 6_2_99 వరకు

6_2_61 క.

భీమునిముందటిబల ము,ద్దామతఁ గాళింగసేనఁ దలపడి హేతి
స్తోమావృత్త మై వ్రాలెను, భూమిపయిన్ సగము సగము పొలుపఱి విఱిగెన్.


6_2_62 ఆ.

మదము మిగిలి కేతుమంతుఁడు గౌంతేయు, పైకిఁ గవిసి యతనిబాణశిఖల
మ్రంది పోయెఁ గడఁగి మంటలో నుఱికిన, మిడుతవోలె మెలఁగ మిడుక లేక.


6_2_63 చ.

పవనసుతుం గళింగనరపాలసుతుం డగుశక్రదేవుఁ డు
గ్రవిశిఖనృష్టిఁ దేల్చి తురగంబులఁ గూల్చినఁ గ్రోధదీప్తుఁ డై
యవిహతభంగి భూరిగద నాతఁడు వైచినఁ గూలె వాఁడు వ
జ్రవిహతిఁ గూలుశైల మన సారథికేతుయుతంబుగా నిలన్.


6_2_64 వ.

ఇవ్విధంబున నద్భుతభయావహం బగుపరాక్రమంబునం బేర్చి భీమసేనుండు
ఘటితకాంచనబిందుసందోహసుందరంబును దృఢవిశాలంబును నగుపలకయుం
గల్పాంతకృతాంతజిహ్వాభీలం బగుకరవాలంబును బుచ్చికొని హతహయం బగు
నరదంబు డిగ్గిన.


6_2_65 ఆ.

కొడుకుపాటుఁ జూచి కోపించి కాళింగ,పతి రయమునఁ దేరు వఱపి భీముఁ
బొదివి పిడుగుఁగొదమవోనినారసము బి,ట్టేసె నది యతండు వేసెఁ దునియ.


6_2_66 క.

మదమున శ్రుతాయు వొక్కటఁ, బదునాలుగుతో మరములు వరఁగించిన నే
ర్పొదవఁగఁ బవనజుఁ డన్నిటిఁ, జిదురుపలుగఁ జేసె ఖడ్గచిత్రనిహతులన్.


-: భీమసేనుని చేత భానుమంతుడు సచ్చుట :-

6_2_67 వ.

అప్పు డాకళింగపతియనుజుం డగుభానుమంతుండు దంతినికరంబుతో నగ్రజునకుం
దల మిగిలి పవమానసూనుపైనడరి నిజఘటలకుం దలకడచి యతనిమేన నారా
చంబులు నాటించుచుఁ గదిసి తనయెక్కినయేనుంగు నేపునం బురికొల్పిన.


6_2_68 శా.

కుంతీసూనుఁడు సింహనాదమున దిక్కుల్ పిక్కటిల్లంగ దు
ర్దాంతస్ఫారగతిం గరిం గదిసి రౌద్రస్ఫూర్తి లంఘించి త
ద్దంతంబుల్ వెస నెక్కి త్రొక్కి తునిమెన్ ధారాళరక్తచ్చటా
క్రంతం బై నభ మొప్ప వానిఁ బటుఖడ్గస్ఫారధారాహతిన్.


6_2_69 వ.

ఇట్లు భానుమంతు నంతకుపురికిం బనిచి.


6_2_70 తే.

మలఁగి గజకంధరము ద్రుంచి తొలఁగ నుఱికి
కెంపు దళు కొత్త వానితోఁ గ్రేళ్ళువాఱు
నావృకోదరుపైఁ గవియంగఁ జేయు
వీచె సేనకుఁ గాళింగవిభుఁడు గడఁగి.


6_2_71 వ.

ఇట్లు శ్రుతాయువు సేయ వీచినఁ దచ్చతురంగంబులు వొదివినం బవనతనయుండు
నిజభుజశిఖరంబులు వెఱుగం దాను బాదచారి యగుటయు నొంటి యైన తెఱం
గునుం దలంపనిదర్పంబునం బేర్చి రణక్రీడకుం జొచ్చి కరవాలంబు శుండాల
కుంభస్థలంబులు పగుల వ్రేసిన మెద డంటి మొదుక నైనం గేతుదండంబులు
నఱికి చులుకం జేయుచు రథికసారథిసహితంబుగా నరదంబులు చక్కడంచి
మొక్కలు వోయిన సస్థిసారంబు లగునశ్వశరీరంబులు గోసి పాఱవైచి వాఁడి
సేయుచు నుబ్బున గుఱ్ఱంబుల కుఱికి బడలుపడ నఱిముఱి విసరిన నోర వో
యిన సురియం జెరివి యవలీలం గాలుబలంబులపైఁ బడిచక్కం జేయుచు మఱియు
నానాప్రకారంబు లగుచిత్రవధవిహారంబుల నమ్మోహరంబు విఘటితవిభ్రాంత
పలాయితంబు గావించి యవరాహ్ణంబునం గళింగపతిం గవియునవసరంబున.


6_2_72 తే.

వివిధసన్నాహయుతముగాఁ బవనతనయు
తేరు దగురథ్యములఁ బూంచి తెచ్చి సూతుఁ
డతనిముందట నిలిపిన నతఁడు వాని
నారదంబునఁ గనుఁగొని యరద మెక్కె.


6_2_73 ఉ.

చాపము వేడ్కఁ బుచ్చికొని సజ్యము సేయునెడం గళింగుఁ డ
ష్టాపదదీప్తపుంఖనశాతశరంబులు నాట నేసినం
గోపితుఁ డై కడంగి బరిగోలలపోటుల నుగ్రవారణా
టోపము పేర్చునట్లుగఁ గడున్ వెస డగ్గఱి భీముఁ డుద్ధతిన్.


6_2_74 ఆ.

అయిదునారసముల నాతనిఁ జదికిలఁ, బడఁగ నేసి మూర్ఛపాలు సేసి
యతనిచక్రరక్షు లైనసత్యుని సత్య,దేవుఁ జంపి నభము దివుర నార్చె.


6_2_75 వ.

అట్లు శ్రుతాయువు మూర్ఛిల్లినం దదీయసారథి రథంబు దొలంగం దోలికొని
పోయినఁ గర్ణధారుండు లేనియానపాత్రంబుంబోలెఁ దద్బలంబు దిరుగుడువడియె
నప్పుడు కిమ్మీరవైరి శంఖంబు పూరించిన.


6_2_76 క.

విని గాంగేయుం డడరినఁ, గని ధృష్టద్యుమ్నుఁడును శిఖండియు నరిభం
జనుఁ డగుసాత్యకియు మరు,త్తనయుఁ గడచి యతనిఁ దాఁకి దర్ప మెలర్పన్.


6_2_77 తే.

బెడిదముగ నేయ రథములపిండు మఱియుఁ
గవిసి తోడ్పడ నతఁడు శిఖండి యొకఁడు
దక్క నందఱతనువులఁ బెక్కునిశిత
విశిఖములు నాటి బకరిపు వెగడుపఱిచి.


6_2_78 వ.

అతనియరదంబుగుఱ్ఱంబులం గూల నేసిన నతండు కోపించి.


6_2_79 క.

ఘనశక్తి వైవ నది శాం,తనవుఁడు ముత్తునియ సేయదానం గోపం
బినుమడిగా నుజ్జ్వలగదఁ, గొని యరదము డిగ్గి కవిసె ఘోరాకృతి యై.


6_2_80 క.

తదవసరంబున సాత్యకి, మదమునఁ గౌంతేయుఁ గడచి మంత్రంబున బె
ట్టిదముగఁ బడ వైచినయొ, ప్పిదమున నస్త్రమునఁ గూల్చె భీష్మునిసూతున్.


6_2_81 వ.

ఇట్లు సారథి నడుటయు.


6_2_82 తే.

వాయువేగంబు లైనతద్వాహనములు
భీష్ముతే రెత్తికొని పాఱెఁ బృథివి యద్రువ
నపుడు మనసైనికులు గీచకారి నెదుర
పలికి పాసిన బయ లయ్యె నతనిమునుము.


6_2_83 వ.

అట్టియెడ ధృష్టద్యుమ్నుండు గారవంబున నమ్మారుతిం దనరథం బెక్కించికొని
యె నంతఁ గృష్ణానుజుండు దన తేరు సేరం దెచ్చి యావృకోదరు నుపలక్షించి.


6_2_84 ఆ.

ఒంటిమైఁ గళింగు నురవడిఁ దలపడి, పుత్రసోదరాప్తభూరిసైన్య
హీనుఁ జేసి కౌరవానీకములు సూడ, నుఱక భంగపెట్టి పఱవు టొప్పె.


6_2_85 వ.

అని యగ్గించె నంతఁ గడంగి వచ్చుశల్యకృపాశ్వత్థామలం గని పార్షతుండు దన
యరదంబున నున్నభీమసేనుని సవినయంబుగా డించి నీవు నన్ను వెన్ను దన్ని
చూడు మని పలికి యద్దెసం దేరు వఱపి యశ్వత్థామరథ్యంబులఁ బదిబాణం
బులం బడ నేసిన నతండు శల్యునిరథంబుపైకిం బోయి పాంచాలపతిసూనుమేన
నిశితాస్త్రంబులు నినిచెఁ దక్కటియిరువురు నట్లచేసి రివ్విధంబున నమ్మువ్వుర
చేత నతం డొక్కరుండును బొదువంబడి యుంట దవ్వులం జూచి విజయనంద
నుండు నిజస్యందనంబు దోలికొని వచ్చి కృపాశ్వత్థామలం దొమ్మిదేసియమ్ముల
నొప్పించి మద్రపతియంగమునఁ బంచవింశతివిశిఖంబులు నాటించె వారును
నతనిఁ బండ్రెండు పండ్రెండుశరంబు లేసి రాసమయంబున భవదీయపౌత్రుం
డగులక్ష్మణకుమారుం డయ్యభిమన్యుం దలపడి మర్మభేదు లయిననారాచమ్ముల
నొప్పించిన నతం డక్కుమారుఁ బంచాశత్సాయకంబులం గప్పి తనహస్తలాఘ
వంబు ప్రకటించిన.


6_2_86 తే.

లస్తకంబునకొలఁదికి లక్ష్మణుండు, వెడఁదయమ్మున నభిమన్యువిల్లు దునియ
నేసి యార్చినఁ గౌరవులెల్ల నార్వ, నతఁడు వేఱొకబలువింట నతని నొంచె.


6_2_87 క.

తనయుఁడు నొచ్చిన దుర్యో,ధనుఁ డర్జునతనయుమీఁదఁ దన తే రలుకం
జన నిచ్చుట గనుఁగొని శాం,తనవద్రోణముఖరథికతతి వెసఁ గవిసెన్.


6_2_88 క.

అఱిముఱి నడరినరథికుల, తఱచునకు సుభద్రకొడుకు దలఁకక తా నం
దఱ కన్నిరూపు లై యే,డ్తెఱ నవ్వుచు నేటు లాడె డీరత మెఱయన్.


6_2_89 వ.

తదవసరంబున.


6_2_90 మ.

కని తే రుప్పరవీదిఁ దోలికొని యాకౌరవ్యసైన్యంబు న
జ్జననాథుం దటినీతనూజు గురుఁ జంచద్బాణవర్షంబులన్
మునుఁగం జేయుచు దేవదత్త మెలమిన్ మ్రోయించుచున్ సంగరా
వని యల్లాడ వియచ్చరుల్ వొగడ వివ్వచ్చుండు వచ్చెన్ వడిన్.


6_2_91 వ.

అంతయు గనుంగొని యుధిష్ఠిరుండు గదంగి సేనల కెల్లను జేయు వీచిన నొక్క
పెట్ట యురవడించి కురుసైన్యంబు దలంకం దలపడియె నప్పు డాదిత్యుం గప్పిధ
రణీరేణువులు చీఁకట్లు గవియింపం గరితురగనరగాత్రగళితరుధిరధారాసారం బది
యడంగునట్లు సేసెనంత నర్జునువివిధబాణపాతంబులఁగౌరవానీకంబునం దునియ
లైనశరాసనశరకవాలపరిఘపరశ్వధాదులను బఱియ లయినహరిశిరఃకుంభికుంభ
పదాతికపాలప్రభృతులును దుమురు లైనరధాంగధ్వజచ్చత్త్రచామరప్రముఖం
బులుం గలిగి కయ్యంపునేల కరంబు ఘోరంబయ్యె నట్టియెడఁ దమమీఁదిమాను
సులు వడినం జెడి తిరిగెడుహయగజస్యందనంబులును దురంగమాతంగస్యందనం
బులు రూపఱిన నేపఱి మెలంగునయ్యైయారోహకులును నైయాకులతంబొందిమ
నబలంబు దెరలి మరల వెఱచఱచి కనుకనిం బఱచినం గృష్ణార్జునులు పాంచజన్య
దేవదత్తంబులు పూరించిన మందాకినీనందనుండు గుంభసంభవున కిట్లనియె.


6_2_92 తే.

కృష్ణసారథ్యమున నొప్పుక్రీడి యిపుడు, కౌరవానీకముల నెల్లఁ గసిమసంగి
కృష్ణసారథ్యమున నొప్పుక్రీడి యైన, నెట్లు సేయంగ వలయుఁ దా నట్లు సేసె.


6_2_93 క.

విను మలుక వోడమి మిక్కిలి, కనుదెఱచినత్రిపురవైరికైవడి యీయ
ర్జునునందుఁ దోఁచుచున్నది, మనమొనలున్ వశము గావు మరలుపు మింకన్.


6_2_94 వ.

పోక నిలిచిన బలుమానుసులుం బెద్దయు డస్సి యొహటించినయ ట్లున్నవారు
వారిజమిత్త్రుండు నపరగిరిశిఖరంబునకుం జేరె నేఁటికిఁ గయ్యంబు సాలింత మని
చెప్పి యతం డియ్యకొన నెల్లవారలం దివియ నియమించి నడపించె నప్పుడు
పాండవులు ఫాంచాలమాత్స్యాదిపరివారసహితంబుగా నార్పులు సెలంగి నింగి
ముట్ట మరలి రిట్లు రెండవనాఁటిసంధ్యాసమయంబున రెండు దెఱంగులవారును
దమతమశిబిరంబులకుం జనిరి మఱునాఁడు.


-: భీష్మునితృతీయదివసయుద్థము :-

6_2_95 క.

రేపకడ రభసమున గం,గాపుత్రుఁడు సేనఁ గూర్చి గరుడవ్యూహం
బేపారఁ తీర్చికొని ము,క్కై పొలుపును బలుపు మెఱయునట్లుగ నిలిచెన్.


6_2_96 వ.

దానికి ద్రోణకృతవర్మలు కన్ను లయిరి కృపాశ్వత్థామలు శిరం బయి నిలిచిరి
త్రిగర్తులతోఁ గూడి భూరిశ్రవశ్శల్యభగదత్తులును సౌవీరజయద్రధులును గంఠ
త్వంబు నొందిరి మనుజపతి యనుజులుం దానును వెన్నయ్యె విందానువిందు
లుం గాంభోజుండును శూరసేనుండునుం బుచ్చం బైరి మాగధకళింగాదిగణం
బులు దక్షిణపక్షం బయ్యును గర్ణాటకోసలప్రముఖనికాయంబులు వామపక్షం
బయ్యును బొలిచిరి తక్కునుం గలవారలుఁ గలయం బన్ని రంతం బాండవబలం
బులును భండనంబునకు వెడలె నయ్యవసరంబున నర్జునుండు.


6_2_97 క.

మనమొనఁ గని ధృష్టద్యు,మ్నున కిట్లనుఁ బన్నఁ బంపు మోహర మర్ధేం
దునిచందంబున దుర్యో,ధనుసైన్యముఁ బొదువుననువు దలకొనవలయున్.


6_2_98 వ.

అనిన విని యతం డట్ల చేసినం బాండ్యమగధబలపరివృతుం దై భీమసేనుండు
దక్షిణశృంగంబున నిలిచెఁ దదనంతరంబ విరాటద్రుపదులును మఱియు నీలుం
డును గాశకరూశగణసమేతుం డై ధృష్టకేతుండును నిలిచిరి శిఖండిసహితుం
డగుధృష్టద్యుమ్ను ము న్నిడికొని యుధిష్ఠిరుండు శుండాలమాలికాభీలంబుగా
మధ్యప్రదేశం బలంకరించె నవ్వలన సాత్యకి మొదలుకొని యోలిన కవలును
ద్రౌపదేయులు నభిమన్యుండు ఘటోత్కచుండుఁ గేకయపతులుం బన్నిరి సకల
లోకంబులకు రక్షకుం డైనరాజీవాక్షుం డెవ్వానికి రక్షణం బొనర్చు నట్టిరథిక
శ్రేష్ఠుండు డాపలికొమ్మునం బన్నెఁ దక్కటిదొరలుం గలయ మోహరించి రి ట్లుభ
యసైన్యంబులు సన్నద్ధంబు లయి నడచి నిస్సాణాదులరానంబులు సెలంగ
రౌద్రంబు ధలకొనం దార్కొనియెఁ దత్సమయంబున ధనంజయుండు మనపదా
తులు బడలువడం దనరథంబు వఱపించి శరంబులు నిగిడించి.


6_2_99 క.

అరధములు రథికవరులును, హరిసారథికేతుసహిత మై పొడిపొడిగాఁ
గరులును జోదులు డొల్లఁగఁ, దురగంబులు రావుతులును దుత్తునియలుగాన్.

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot।com/

Thursday, 29 November 2007

భీష్మపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_1_271 నుండి 6_1_300 వరకు

భీష్మపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_1_271 నుండి 6_1_300 వరకు

6_1_271 వ.

ఇట్లు ప్రళయకాలతాండవంబునం బ్రచండమూర్తి యగునష్టమూర్తియుంబోలె
విజృంభించినభీష్ముమార్కొనునుగలు లేకపాండవసైన్యంబుబెండువడి యున్నయె
డ నభిమన్యుండు గనకవర్ణతురంగంబులుం గర్ణికారధ్వజంబును మెఱయం దాఁకి.


6_1_271 సీ.

శల్యు నారాచపంచకమున నొప్పించి, యొకకోలఁ గృతవర్మయురము నొంచి
క్రూరభల్లమున దుర్ముఖుసూతుతల ద్రుంచి, తఱిమి వివింశతిధనువుఁ దునిమి
వెడఁదయమ్మున నేసి వెండియు మూఁడువా,లికయమ్ము లొడలఁ గీలించి కృపుని
హయముల శరచతుష్టయతాడనమున ను,బ్బడఁగించి భీష్ముపై నడరి మేన


6_1_272 తే.

విశిఖనవకంబు నాటించి వెగడుపఱిచి, పేర్చి యార్చిన సురకోటి పిచ్చలించె
మెచ్చి భీష్మాదు లెల్ల విన్వచ్చుఁ బోలు, నెక్కుడగుఁగాని యసదు గాఁడీతఁడనిరి.


6_1_273 చ.

అమరతరంగిణితనయుఁ డర్జుననందనుసూతుఁ గేతుదం
డము నిరుమూఁడుదూపులఁ బడం గడు బెట్టిద మేసి యుజ్జ్వలా
స్త్రము లడరింపఁ గూడికొని తక్కటియేవురుఁ బెక్కు లమ్ములొ
క్కమొగి రయంబునం గురియఁ గా గిరివోలెనతం డుదగ్రుఁడై.


6_1_274 క.

వారలశరవర్షంబులు, వారించుచు వేఱవేఱ వాలంపగముల్
వారలపైఁ గురియుచుఁ గురు,వీరునితాలధ్వజంబు విఱుగఁగ నేసెన్.


6_1_275 ఆ.

తాటిసిడము విఱిగి ధరణిపైఁ గూలినఁ, బాండురాజసుతులబలము లెల్ల
నొక్క పెట్ట యార్చె నుక్కఱి కొరవ, సేనజోదుపిండు చిన్నఁబోయె.


6_1_276 తే.

సింహనాదంబుతో భీమసేనుఁ డప్పు, డనుజతనయునిఁ జేకొని యరిబలంబు
దరలఁ దాఁకిన నతనియుత్తాలసింహ,కేతనము గూల్చె సురనదీసూతి యలిగి.


6_1_277 క.

పవనజుఁడు మూఁడుశరముల, దివిజనదీసూను నేసి దృఢగతిఁ గృపుమే
నవియ నొకటఁ గృతవర్ముని, యవయవతతి నెనిమిదింట నార్చుచు నేసెన్.


6_1_278 వ.

మఱియు నమ్మారుతతనయుండు.


6_1_279 శా.

మద్రేశున్ వెగ డొంద నేసె నతనిన్ మన్నించుజోదుల్ ప్రతా
పోద్రేకంబున నొక్కపెట్ట రథవేగోద్దీప్తులై తాఁకినన్
రౌద్రం బాకృతిఁ బొంద సూతహయగాత్రంబుల్ వెసం ద్రుంచి చం
చద్రక్తోదకవీచులం దడిపె నాశ్ఛర్యంబుగా నందఱన్.


6_1_280 వ.

తదనంతరంబ సాత్యకియు ధృష్టద్యుమ్నుండును గేకయపంచకంబును విరా
టుండు నతనికొడుకులం దలకడచి యురవడించిన.


6_1_281 క.

అందఱమేనుల గంగా,నందనుఁడు శరత్రయములు నాటించెను శ
ల్యుం దాఁకె నుత్తరుఁడు గరి, సందోహముతోడ నధికసంరంభమునన్.


6_1_282 క.

నిజఘటకు మిగిలి యుత్తరు,గజ మమ్మద్రేశురథము గదిసి తురంగ
వ్రజముపయి కడరి కడున,క్కజముగ వెస నేలఁ బెట్టి కాలం జమరెన్.


6_1_283 తే.

శల్యుఁ డుగ్రకోపంబున శక్తి యెత్తి,రయము మెఱయ వై రాటియురస్థ్సలంబు
దూఱ వైచిన నంకుశతో మరములు,విడిచి నడుమన చచ్చుచుఁ బుడమిఁ బడియె.


6_1_284 క.

మద్రేశుఁ డంత నిలువక, రౌద్రంబున వాలు వెఱికి రయము మెఱయ న
త్యుద్రేకత డాసి యుఱికి, భద్రకరిం గరముఁ దునిమిపడ వైచె నిలన్.


6_1_285 క.

తనవిక్రమంబు సేనలు, వినుతింపఁగ నిట్లు సేసి వేగమ కృతవ
ర్మునితేరిపైకి లంఘిం,చెను శల్యుఁడు గిరికి దాఁటుసింగముభంగిన్.


6_1_286 చ.

అనుజుఁడు వడ్డ శంఖుఁడు మహాగ్రహవృత్తిఁ గడంగి శల్యుపైఁ
దనరథరాజితోఁ గవియుదారుణదర్పముఁ జూచి దంతి ము
ట్టినఁ బరికాఱమొత్తము వడిం బఱతెంచినమాడ్కి నాపగా
తనయుఁడు లోనుగా రథికదంబము బిట్టడరెన్ సముద్ధతిన్.


6_1_287 తే.

భీష్ము నంపఱ కోర్వక పెల్లగిల్లి, శంఖుతోడిరథావళిజలదపంక్తి
భూరిమారుతహతిఁ దూల పోవునట్లు,వఱచెఁ గని క్రీడియడ్డంబు వఱపెఁదేరు.


6_1_288 క.

కొఱవియుఁ గొఱవియుఁ దాఁకిన,తెఱఁగున నర్జునుఁడు సురనదీనూనుఁడుఁ జూ
పఱు వొగడఁ దాఁకుటయు ని,ద్దఱదిక్కులసైన్యములను దలపడియె వడిన్.


6_1_289 వ.

అంత నపరాహ్ణం బయ్యె నట్టియెడ.


6_1_290 క.

కృతవర్మరథము డిగి యు,ద్ధతుఁడై మద్రపతి ఘనగదామండితహ
స్తత మెఱయఁ గవిసి రథ్య,ప్రతతిన్ ధరం గూల్చె శంఖుబలము దలంకన్.


6_1_291 క.

విరథుఁ డయి మాత్స్యపుత్రుఁడు, గరవాలము గొని రథంబు గ్రక్కున డిగి యా
తురత సురరాజనందను,నరదముమాటునకు నతిరయంబున నరిగెన్.


6_1_292 క.

దిక్కులఁ దనబాణంబులు, పిక్కటిలఁగ నుల్లసిల్లి భీష్ముఁడు నరుతే
రక్కడ డించి ద్రుపదవిభుఁ,డుక్కఱఁ దత్సేనమీఁద నురవడిఁ గవిసెన్.


6_1_293 వ.

ఇట్లు గవిసి.


6_1_294 క.

ఎండినయడవిన్ దరికొని, మండెడుకార్చిచ్చుమాడ్కి మారి మసఁగిన
ట్లొం డొండ నేచి హయవే, దండస్యందనపదాతితతిఁ బొడవడఁచెన్.


6_1_295 క.

కేకయు లేవురబలములు, నాకులతం బొంద మార్గణాసారమునం
జీకాకుపఱిచె భీష్ముఁడ,నేకగతులఁ దనరథంబునేడ్తెఱ మెఱయెన్.


6_1_296 క.

ఉఱక విరాటుబలముపై, గొఱియలపిండునకుఁ గవియుకోల్పులిక్రియ బి
ట్టఱఁ గవిసి నదీసూనుండు, నుఱుమాడెవియచ్చరులు వినుతి సేయంగన్.


6_1_297 తే.

ఇట్లు పాండవసైన్యంబులెల్లఁ గలంగి, యిక్కడక్కడఁ బడుచుండ నక్కజంపుఁ
గడమి కచ్చెరువడి యొక్కకడకు వచ్చి, పాండుసూనులు నివ్వెఱపాటు నొంద.


6_1_298 క.

శాంతనవుఁడు దేజోదు,ర్దాంతుం డై నావెలుంగుధర కెల్లను జా
లింతు నినుఁ డస్తశైలో,పాంతమునకుఁ జనిన నేమి యనిన ట్లుండెన్.


6_1_299 క.

సోమాన్వయప్రదీపకుఁ, డీమెయిఁ దేజోవిశేష మెసకం బెసఁగం
గా మెఱయుట గనుఁగొని సి,గ్గై మఱువడుమాడ్కిఁ గ్రుంకె నర్కుం డంతన్.


6_1_300 తే.

జలరుహంబులు పాండవసైనికులమొ,గంబులట్టుల విన్ననై కాంతి దఱిఁగె
వారిమనముల భీత్యంధకార మడరు,కరణిఁ జీఁకటి యెడ నెడఁ గవియుదెంచె.

జలరుహంబులు పాండవసైనికులమొ,గంబులట్టుల విన్ననై కాంతి దఱిఁగె
వారిమనముల భీత్యంధకార మడరు,కరణిఁ జీఁకటి యెడ నెడఁ గవియుదెంచె.

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot।com/

Thursday, 8 November 2007

భీష్మపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_1_151 నుండి 6_1_180 వరకు

భీష్మపర్వం ప్రధమాశ్వాసంలోని పద్యాలు 6_1_151 నుండి 6_1_180 వరకు

6_1_151 క.

అత్తఱి సురఖచరాదుల,చిత్తము లనిఁ జూచువేడ్కఁ జిడిముడి వడఁగా
నొత్తొరవున నిరుదెఱంగుల,యుత్తమవీరులును దాఁక నుంకింపంగన్.


-: ధర్మరాజు పాదచారియై భీష్మునియొద్దకుఁ బోవుట. :-

6_1_152 తే.

సమరకౌతుకి యైనయజాతశత్రుఁ
డొప్పు మిగిలెడుమైమఱు వూడ్చి యాయు
ధములతోఁ గూడఁ దనయరదమునఁ బెట్టి
యిలకు డిగి మౌని యై కరంబులు మొగిడ్చి.


6_1_153 వ.

భీష్ముదెసకుం జనుచున్నం గనుంగొని యమ్మహీవల్లభుతమ్ములును శౌరిసాత్యకు
లును బరమాప్తు లగుధరణీశులు నతనిచేతోవృత్తం బెఱుంగమి నుత్తలపడు
చిత్తంబులతో వాహనంబులు డిగ్గి యతనిం గూడం జని యప్పుడు.


6_1_154 సీ.

ఏ మెల్ల నుండ నీవి ట్లొంటి గాల్నడ, నేఁగు చున్కికిఁ గత మెద్దియొక్కొ
పన్పినపగఱపై సన్నాహ మంతయు, నెడలించి నడచుట యెట్టులొక్కొ
రిపులు దేఁకువ సెడఁ గృపణత దుర్భలు, చాడ్పునఁ జను టేమిచందమొక్కొ
యడరి పోరాటకు నద నైనచో నొప్పు, పొలివోవఁ బోవుట వోలునొక్కొ


6_1_154 తే.

యని క్రమంబున నామరుత్తనయవిజయ
నకులసహదేవు లడుగ భూనాథుఁ డొక్క
పలుకుఁ బలుకక యరుగంగఁ బద్మనాభుఁ
డక్కుమారులతో నిట్టు లనియె నగుచు.


6_1_155 వ.

ఇతనితలం పే నెఱింగితి నితండు భీష్మద్రోణకృపశల్యులకు నమస్కరించి వారల
చేత ననుఙాతుం డై భండనంబు సేయువాఁడుగాఁ దలంచి చనియెడుఁ బెద్దల
యనుఙ గొని కయ్యంబు సేసిన జయం బగుట నిశ్చయం బని యార్యులు సెప్పు
దురు గావున నాసుకర్మం బాచరించుట మేలకాక యనిన విని యజాతశత్రు
వెనుక నప్పు డరిగినవారలు పలుకు లుడిగి నిలిచి వెఱఁగుపడి చిత్రరూపంబుల
చందం బై చూచు చుండిరి కృష్ణార్జునులును భీముండును గవలును దోన చనం
గౌంతేయాగ్రజుండు గాంగేయు తేరు సేరం బోవం గౌరవసైన్యంబుజనంబు లేవు
మిగిలి మెడ లెత్తి కనుంగొని రయ్యవసరంబున నందలియోధవీరు లితం డింత
వెఱచునే యనువారును వెఱవ నిప్పు డితని కేమి వచ్చె ననువారును వృకోద
రుండు వివ్వచ్చుండు గవలు సౌభద్రుండు సాత్యకి విరాటుండు ద్రుపదుండు
ధృష్టద్యుమ్నుండు శిఖండియుం గలుగఁ దన కింత యేల యనువారును ధర్మతన
యుండు భీతుండు గాఁ డేమితలంపున వచ్చెనో యనువారును మఱియ ననేకప్ర
కారంబులం బలుకువారును నై యుండిరి పాండవసైనికులు మానధనుం డగుని
మ్మానవనాధుండు నదీనందనుతో నేమనువాఁ డతం డితని నేమిభంగిసమ్మానించు
మాధవధనంజయు లెట్లు వలుకువారు మారుతసుతుండును మాద్రీసూనులును
నెత్తెఱంగున మాట లాడుదురువీ రేమిటికివ్విధంబునకుం దొడంగి రనుచు వగచి
వెండియు వివిధవచనముఖరు లగుచుండి రయ్యుధిష్ఠిరుండు సముద్యతనానాయుధ
బహుళం బైనకురువ్యూహంబు దఱిసి పితామహుపాలికిం బోయి తత్పాదంబు
లకుఁ బ్రణామంబు సేసి సవినయంబుగా నతని కి ట్లనియె.


6_1_156 ఆ.

అనఘ నీ కెదిర్చి యని సేయువాఁడనై, మున్ననుజ్ఞ గొనఁగ నిన్ను గాన
నెమ్మి వచ్చినాండ నీచేత దీవెన, వడసి చనిన నేను బగఱ గెలుతు.


6_1_157 సీ.

అన విని గాంగేయుఁ డక్కట నీ విట్లు, సనుదేక తక్కిన శాప మిత్తు
వచ్చితి మే లయ్యే వైరుల నిర్జింపు, మిది గాకయును వర మెద్ది యైన
నడుగుము నీకుఁ గా నని సేయు టొక్కటి, దక్కంగ నావుడు ధర్మసుతుఁడు
రారాజుపక్ష మైరణము సేయుము నాకు, హిత మగుకార్యంబు మతిఁ దలంపు


6_1_157 ఆ.

మనుడు నట్లు కాక యట నీతలం పేమి, యనిభీష్ముతోడ నతఁడు నిన్నుఁ
బోర గెలుచువిధము బోధింపు మనుటయు, సస్మి తాస్యుఁ డగుచు శాంతనవుండు.


6_1_158 క.

నను మార్కొని గెలువఁగ న,య్యనిమిషులకు నరిది యనుడు న ట్లగుటఁగదా
నిను వేఁడెద నని కుంతీ,తనయుఁడు వలుకుటయుఁ దత్పితామహుడు గృపన్.


6_1_159 ఉ.

చుట్టఱికంబునన్ మనసు సొచ్చి ననుం గరఁగించి వేఁడినన్
దిట్టతనంబు వోవిడిచి తీవ్రరణంబుకడంక దక్కి నేఁ
బట్టినయాయుధంబు పెడఁ బాసినఁ గాని వధింపఁ బోల ద
ట్టిట్టన కేఁగు మిప్పురస యింతక కాలము గాదు దానికిన్.


-: ధర్మరాజు గురుకృపశల్యులచేత యుద్ధమున కనుజ్ఞాతుం డగుట :-

6_1_160 తే.

క్రమ్మఱంగ నేతెంచెదు గాక యనుడు, నతిముదంబునఁ బ్రణమిల్లి యతనివాక్య
మపుడుదలనిడుకొనినవాఁడగుచునప్పి,తామహుని నెమ్మి వీడ్కొని ధర్మసుతుఁడు.


6_1_161 వ.

కృష్ణార్జునాదులుం దోడన చనుదేర గురుకృపశల్యులకడకుం గ్రమంబున నరిగి
పాదప్రణామంబు లాచరించి వారలచేత రణంబునకు ననుజ్ఞ వడసి యమ్మనుజపతి
దనకు జయం బాశాసింపు మని యభ్యర్థించిన నయ్యాచార్యుండు నీకుం గృష్ణుం
డుమంత్రి యై యుండ నొరుల జయం బాశాసింపు మన నేల ధర్మం బేవలనం
గలుగు నవ్వలన కృష్ణుండు గైకొను నవ్వలనికి జయం బగు ననియె నిజవధోపా
యంబు వేఁడిన నతండు నాచేత నాయుధం బున్నంతసేపు నన్నుం జంప నెట్టి
వారికి నశక్యం బేను బ్రాయోపవేశంబున సన్న్యస్తశస్త్రుండ నైనం జంపుటకు
నోపునట్టివారికి నది దొరఁకొనుఁ బెద్దయు నమ్మఁ గలవాఁడు సెప్ప నత్యంతదుస్స
హం బైనకీడుమాట వింటినేని నట్టివాఁడ నగుదు నప్పు డట్టిపగఱకు నప్పని దీర్ప
నను వై యుండ నని చెప్పినఁ గృపాచార్యునిం బరిమార్చు తెఱంగు నడుగం
దొడంగి యేర్పడం బలుకనేరకున్న నతం డెఱింగి తాను వధ్యుండుగామి యెఱిం
గించి గెలువు మని దీవించె మద్రపతితో నీవు రాధేయునకు సారధి వగుట సంభ
వింప నోపు నని చెప్పి కయ్యంబునప్పుడు కర్ణుతేజంబు దూలం బలికి యతనిఁ జిక్కు
వఱుపవలయు నని వరంబు గోరిన నతం డవ్విధంబు నీయుద్యోగసమయంబున
నియ్యకొనినయదిగాదే యట్ల చేయుదు నని పలికెనిత్తెఱంగున నందఱ్ వీడ్కొని
యజాతశత్రుం డనుజవర్గానుగతుండై మరలెనయ్యవసరంబున.


6_1_162 క.

మొనలవినోదంబునకుం, గనుఁగొన నేతెంచి యున్న కర్ణునికడకుం
జని హరి యిట్లను నొండొరుఁ, గని యప్పటియుచితభంగి గడతేర్చి తగన్.


6_1_163 తే.

అమరతటినీతనూజుపై యలుకఁజేసి యనికిఁ జొర వటె యట్లైన నతఁడు సచ్చు
నంతదాఁకఁ బాండవులకై కొంత సమర, కేలి వేడుకఁ జలుపుట వోలదొక్కొ.


6_1_164 వ.

అనిన విని దేవకీనందనునకు రాధానందనుం డిట్లనియె.


6_1_165 క.

కినుక వొడమి గంగావు, త్త్రునికయ్యమునప్పు డనికిఁ దొలఁగితి నేనిం
జనుఁ గా కేఁ గురుపతి కి,చ్చినప్రాణం బొండువలనఁ జేర్పందగునే.


6_1_166 వ.

అనవుడు నప్పలుకులకు సంతోషించినవాఁడయి వాసుదేవుండు గౌంతేయులం
గూడఁ జనుదెంచె నవ్విధంబున ధర్మనందనుండు గౌరవసైన్యంబు వెడలి నిలిచి
యద్దిక్కు మొగంబు సేసి యెలుం గెత్తి యిట్లనియె.


6_1_167 తే.

మమ్ము నెమ్మిమైఁ గలయఁ జిత్తమ్ముగలుగు, వార లెవ్వరు గలిగినవచ్చికలయుఁ
డట్టివారిని నా తమ్ములంతవారిఁ,గాఁగాఁ బాటింతు నెంతయు గారవమున.


6_1_168 వ.

అనిన విని నీపుత్త్రుండు యుయుత్సుం డేను వచ్చెద నన్నుం గలపికొను మని
పలికిన దానికిం బాండవాగ్రజుండు ప్రియంబందినపలుకులు వలుకుటయును
నతండు దుర్యోధనాదులదుశ్చేష్టితంబు లుగ్గడించుచుఁ గౌంతేయులగుణంబు
లగ్గించుచు నిజసేనాసమేతంబుగా నిస్సాణాదిరావంబులు సెలంగం జని ధర్మనం
దనుబలంబులం గలసె నది యట్టిద కాక సవతాలిప్రజలు పొంద నేర్తుదే యది
య ట్లుండె నిట్లు దన్నుం గలసిన సంతుష్టాంతరంగుం డగుచు నయ్యధిష్ఠిరుండు
యుయుత్సునకు నత్యుపచారసమాచారంబులం బ్రమోదం బొనరించి.


6_1_169 తే.

రథముమీఁదికిఁ జనుదెంచి పృథులసైన్య
హర్షభాషణధ్వనులుఁ ధూర్యస్వనములు
నెగసి దివిముట్ట మైమఱు విదితలిర్చు
నెలమిఁ గోదండతూణీరములు ధరించె.


6_1_170 వ.

తదవసరంబున నతనితమ్ములుం దక్కటిదొరలును దమతమరథంబు లెక్కి యెప్పటి
నెలవుల నిలిచినం దదీయవ్యూహంబు పూర్వప్రకారసన్నాహం బైయొప్పె నట్టి
యెడ రెండుబలంబులవారును బాండవులు దొల్లి పడినపాట్లు సెప్పికొని వగ
చుచు వారు సంధికై చేసినయత్నంబు వా క్రుచ్చి మెచ్చుచు నప్పుడు గురుజనం
బులయెడఁ బాటించినవినయంబు వర్ణించి యనురాగించు చుండి రని చెప్పిన విని
ధృతరాష్ట్రుండు సంజయున కిట్లనియె.


6_1_171 క.

మానుగ ధర్మక్షేత్రం,బైనకురుక్షేత్రమున మహాహవమునకుం
బూని మనబలముఁ బాండవ,సేనయు నిటు వన్ని యేమి సేసెం జెపుమా.


6_1_172 వ.

అనిన విని సంజయుం డతని కిట్లను దుర్యోధనుండు పాండవవ్యూహంబు గనుం
గొని గురునికడకుం బోయి.


6_1_173 తే.

చూడు మాచార్య నీదుశిష్యుండు ద్రుపద
సుతుఁ డమర్చినయది పాండుసుతుల సేన
పెంపు బలువును గలిగి యొప్పినది యందు
భీము నర్జునుఁ బోలినబిరుదమగలు.


6_1_174 వ.

సాత్యకి విరాటుండు ద్రుపదుండు ధృష్టకేతుండు చేకితానుండు గాశిరాజు వురు
జిత్తు కుంతిభోజుండు శైబ్యుండు యుధామన్యుండు నుత్తమౌజుండు నభిమన్యుం
డు ద్రౌపదేయులు వార లందఱుం జూలుమానిసుల యిట్లు గూడి భీమాభిరక్షి
తం బగునబ్బలంబు సాల సమర్థంబునుం బోలె మెఱసె మనసేనానాయకు
లం జెప్పెద నిన్నును భీష్ముని నెన్ననేల కృపాచార్యుం డశ్వత్థామ శల్యుండు
వికర్ణుండు భూరిశ్రవసుండు మఱియుం బెక్కండ్రు రథికులుఁ గలరు నానాస్త్రకో
విదులు వివిధయుద్ధవిశారదులు వీర లిందఱు నాకై ప్రాణంబులు విడిచెద మని యు
న్నవారిట్లు భీష్మపరిపాలితం బయినయీసైన్యంబుపెద్ద యసమర్థంబై తోఁ
చుచున్నయది మీ రెల్లను వలయునెడల నిలిచి భీష్మునకుఁ గావలి గావలయు ననిన
ద్రోణుం డట్ల కాక యింత సెప్ప నేమిటి కనియె నప్పలుకులు విని యమ్మహీపతికిఁ
బ్రియంబు వుట్ట శాంతనవుండు సింహనాదంబు సేసి శంఖంబు పూరించిన.


6_1_175 క.

తనతనశంఖంబును ద, క్కును గలదొర లెల్ల ననికి గొనకొని పూరిం
చినవివిధతూర్యనాదం, బును జెలఁగె నభంబు దిశలుఁ బూర్ణంబులు గాన్.


6_1_176 వ.

అప్పుడు కృష్ణార్జునులు పాంచజన్యదేవదత్తంబులును భీమసేనుండు పౌండ్రం
బును యుధిష్ఠిరుం డనంతవిజయంబును నకులసహదేవులు సుఘోషమణిపుష్ప
కంబులును బాంచాల విరాట సాత్యకి ధృష్టద్యుమ్న శిఖండి ప్రముఖదండనా
యకులు దమతమశంఖంబులుఁ బూరించిన.


6_1_177 క.

అనయము నుగ్రం బగుత, ద్ధ్వని గాంధారేయహృదయదారణ మై పాం
డునరేంద్రపుత్త్రసైనిక, మనోహరం బగుచుఁ జెలఁగె మనుజాధీశా.


6_1_178 వ.

తదనంతరంబ శస్త్రసంపాతనంబునకు సమయం బగుటయుఁ గపిధ్వజుండు గాం
డీవంబు వుచ్చికొని గుణంబు సారించి బాణపాణియై నీకొడుకులం జూచి కృష్ణుని
తో నిట్లనియె.


6_1_179 తే.

కౌరవులలోన నిప్పు డెవ్వారితోడ
ననికిఁ గడఁగుదునో చూచికొనంగ వలయు
నరద మల్లన యుభయసైన్యములనడిమి
నేల కటు వోవఁగా నిచ్చి నిలుపు మచట.


-: అర్జునుఁడు స్వజనసంహారంబునకు శంకించి మోహానిష్టుం డగుట :-

6_1_180 వ.

అనినగుడాకేశుపలుకులకు హృషీకేశుండు భీష్మద్రోణప్రముఖయోధవీరులు
గనుంగొనుచుండ నత్తెఱంగున రథోత్తమంబు నిలిపి యతనితో నీ వీకూడిన కౌర
వులం జూడు మనవుడు నప్పార్థుండు రెండుబలంబులయందు నున్నసోదరసుత
మాతులాచార్యాదు లగుబంధుశిష్టజనంబుల నాలోకించి పరమకృపావేశంబున
నత్యంతవిషాదంబు నొంది గోవిందుమొగంబు గనుంగొని దుర్మదాంధుం డయిన
దుర్యోధనుదుర్వినయంబున నింత వుట్టెం జూచితే యని పలికి వెండియు.

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot।com/

Friday, 6 July 2007

ఆంధ్రమహాభారతము - సౌప్తికపర్వము - ప్రధమాశ్వాసము - పద్యాలు 10_1_121 నుండి 10_1_150 వరకు

10_1_121 క.

తెఱఁ గెట్టిదియో నామది
నెఱుఁగ మదాత్మోపహార మిచ్చెద నీకుం
గఱకంఠ వరము నాకుఁ బ
గఱఁ బరిమార్పంగ శక్తి గలుగుటయ చుమీ


10_1_122 వ.

అని ప్రార్థించి.


10_1_123 క.

అంగీరసకులజనిత మీ
యంగము శిఖియందు దీని నాహుతిగాఁ జే
యం గంటి భవద్భక్తి సు
సంగతమతితోఁగృతార్థజనుఁడనైతిన్.


10_1_124 క.

అని పలుకుచుఁ బరమేశ్వరు
మనమున నిడి యూర్ధ్వాబాహుమహితాకారుం
డును ఘనసమాధి యగుచున్
విను ముఱికెను గురుసుతుండు వేదికపైకిన్.


10_1_125 ఆ.

ఉఱికి మంటలోన నుల్లంబు తెలివొక
యింతయేనిఁ గుంద కిద్ధమూర్తిఁ
దేజరిల్ల నున్న ధిరవర్యునకుఁ బ్ర
త్యక్ష మయ్యె శివుఁడు దయ దలిర్ప.


-: అశ్వత్ధామకు శివుఁడు ప్రత్యక్షంబై ఖడ్గం బొసంగుట :-

10_1_126 వ.

ఇ ట్లెదుర నిల్చినభక్తవత్సలుం డగు భవానీవిభుండు దరహసితముఖుం
డగుచు దివ్యావలోకనామృతంబు వెల్లిగొల్బిన నవ్వేదియందుఁ గమలా
కరంబులో నున్న చందంబునఁ బ్రమోదంబు నొంది యున్న యన్న
రోత్తమునకు నారాయణ ప్రియుం డిట్లనియె


10_1_127 క.

ఇమ్మెయి నీ దగుసత్క
ర్మమ్ము విశేషమునఁ జేసి మానస మత్యం
తమ్ము ప్రియమందె నీకు వ
రమ్మొ సఁగఁగ వచ్చితిన్ ధరాసురావర్యా.


10_1_128 వ.

అనవుడు


10_1_129 తే.

తనువు పులకల ప్రోవు గా మనము గాఢ
సంభృతానందముగ శరాచార్యసుతుఁడు
వితతసంభ్రముఁ బై వేది వెడలి సాఁగి
మ్రొక్కి లేచి ఫాలంబున మొగిచెఁ గేలు.


10_1_130 వ.

అప్పుడు.


10_1_131 చ.

అతని మొగంబుమీఁద నొలయన్ మధురం బగుచూడ్కి పార్వతీ
పతి మృదురీతి నిట్టులను భవ్యము లైనతపంబు సత్యము
న్ధృతియును శౌచముం గలిగి నిశ్చలభక్తి యొనర్చుఁ గృష్ణుఁడ
ప్రతిమసపర్య నాకు ననురక్తుఁడ నౌదును నమ్మురారికిన్.


10_1_132 క.

అతనికి సన్మానము సే
యుతలంపున భూతరూపయుక్తుఁడ నైవ
చ్చితి నినుఁ బాంచాలురపై
నలిస్ఫురణం బోవ నీక యడ్డంబైతిన్.


10_1_133 తే.

తెల్లముగ నీదుచిత్తంబు తెఱఁ గెఱుంగ
వలసి దేనిట్లనేకమాయలుపొనర్చి
యస్త్రశస్త్రనిరాసంబు నాచరించి
కేలి సలిపితి వేయును నేల చెపుమ.


10_1_134 వ.

కృష్ణసన్యాసంబును గృతం బయ్యెఁ బాంచాలురకుఁ గాలంబు డగ్గఱియె
నేఁడు దెగుదురు నీవు నాయనుగ్రహంబు వడసి తని యొక్కమహనీయ
ఖడ్గం బవ్విప్రుని చేతి కిచ్చుచు నతం దెఱుంగ కుండఁ దేజోరూపంబున
నతనితనవున నావేశించె నిట్లు రుద్రుండొలసినయగ్గురునందనుం డమంద
హర్షమయమూర్తియై యతుల ప్రభ నొప్పె మున్ను భూతంబు చేత నప
హృతంబు లైనయస్త్రశస్త్రంబులును బిదపవేదియం దిడిన యాయుధంబు
నమ్మహావీరునితేరిపైఁ బూర్వప్రకారంబున నుండెనప్పుడు ప్రమథగణంబు
లదృష్టాకారంబులై యమ్మహాత్మునిఁ బరమాత్ముఁ గొలుచు చందంబున
బలసి రా రథారూఢుం డై పాండవశిబిరంబునకు నాతండు నడవందోడన
కృపకృతవర్ములు నడచి రనిన ధృతరాష్ట్రుండు సంజయున కిట్లనియె


10_1_135 చ.

అతఁ డటు లేపునం జనఁగ నాకృపుఁడుం గృతవర్మయున్ మహొ
న్నతవరలాభగర్వితమనస్కుఁడు ద్రోణసుతుండు వోవఁగా
నితని క్రియన్ బలోద్ధతి సహిష్ణుత గల్గునె యొడ్ల కంచు సం
భృతభయచిత్తవృత్తులయి పెంపఱఁ బోరు గదా పిఱిందికిన్.


10_1_136 వ.

మఱియును


10_1_137 మ.

పటువేగంబున ముట్టి ద్రోణసుతుఁ డప్పాంచాలలోకంబుఁ ద
క్కటిభూపాలుర ద్రౌపదీతనయవర్గంబున్ భుజాఖేలనో
ద్భటఖడ్గో ల్లసనంబుపా ల్పఱిచి తద్ధాత్రీతలం బెల్ల నె
త్తుట జొత్తిల్లఁగఁ జేసెనే రిపుచమూదుర్వారఘోరాకృతిన్.


10_1_138 క.

పాండవశిబిరముఁ జొచ్చి య
ఖండితపౌరుషము వెలయఁ గాఁ గలశజపు
త్రుం డది యంతయు మత్పు
త్రుండరిగెడితెరువునం దరుగఁ జేసెఁ గదే.


10_1_139 వ.

సమరప్రకారం బంతయు సవిస్తరంబుగా నెఱిఁగింపు మనుటయు నతం
డిట్లనియె


10_1_140 తే.

ఇవ్విధంబున గురుసుతుఁ డేపుమిగిలి
చనఁగఁ గృపుఁడును గృతవర్మయును దలిర్చు
కడఁక నతనితో నడచిరి గాని వారి
వలన నించుకయును నరవాయి లేదు.


10_1_141 వ.

ఇట్లు తనకెలంకుల నడచునవ్వీరుం నాలోకించి యాచార్యసుతుండు సంతో
షించి.


10_1_142 ఉ.

మీరును దెంపు సొం పెసఁగ మిక్కిలి బీరము లావు చూపఁగాఁ
గోరి కడంగి పైఁబడుటకుం దగి యుండదు వీడు మీబలో
దారత ప్రాపునం జని యుదగ్రభుజావిభవంబు పెంపు సొం
పారఁగ నవ్విరోధినిచయంబు సమస్తము నేన త్రుంచెదన్.


10_1_143 వ.

అని యిట్లు వారి నగ్గించి వాకిట నిలిపి మహనీయబాణబాణాసనంబులు
వహించి సుప్రసుప్తసకలజనం బైనయాశిబిరంబుఁ జొచ్చి తాను మున్న
గతాగతజనంబులవలనఁ బ్రసంగాధీనతంజేసి యవ్విడిదల తెఱంగును
నట్టిట్టివి వారి సన్నివేశంబు లిచ్చట నని సాభిజ్ఞానంబుగా విని యునికిక
తంబున నరసికొని పోవ నేర్చి తొలుత ధృష్టద్యుమ్నుసదనంబునకు
నరిగి బాణబాణాసన సహితం బై యున్న రథంబు డిగి రుద్రు నుద్దేశించి
మానసంబున.


10_1_144 క.

పూనితి నిష్ఠమెయి న్నిను
నానాభూతోపహారనవ్యార్చననీ
కేనొనరించెద నది యీ
శానా కైకొనుము సుప్రసన్నుఁడ వగుమీ.


10_1_145 వ.

అనుచు నరిగి.


10_1_146 తే.

అచటిజనములు పగలింటి యాహవమున
శ్రమము బొందియు నిశ్శేషశత్రునాశ
నమున నూఱటంజేసియు నమితనిద్ర
నొంది యత్యంతవివశులైయుండ నతఁడు.


10_1_147 వ.

మందగతిం బ్రవేశించి యన్వేషించి.


10_1_148 చ.

తెరయును మేలుకట్లుఁ దగు దీవియలుం జెలువొంద మేటిచ
ప్పరమునఁ జాలహృద్యమగు పాన్పున నూఱడి నిద్రవోవున
గ్గురువధకారి గాంచి కడుఁ గ్రోధము మోదము సందడింప సు
స్ఠిరతఁ బదప్రహారమునఁ దెల్పెను ద్రౌణి రణాభిరాముఁడై.


10_1_149 వ.

తెలిపినఁ గను విచ్చి తన్నుం జూచి యెఱింగియుఁ గలంగక రణదుర్మ
దుం డైన యాద్రుపదనందనుఁడు దిగ్గున లేచినం దనచేతివిల్లు విడిచి
యతనితలఁ బట్టుకొని పెడ మఱలఁ దిగిచి యబ్బలియుండు.


10_1_150 ఉ.

నేలపయిం బదం దిగిచి నిష్ఠురభంగి నురఃస్థలంబు మ్రోఁ
కాల నొగిల్చి యేపున మొగం బతిదారుణముష్టి నొంచె ని
ద్రాలసవృత్తి నంగములయందు బలంబును బుద్ధినేర్పునుం
జాలనియవ్విరోధి వివశత్వముఁ జేసె వ్రేల్మిదిన్.



--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot.com/

Thursday, 5 July 2007

ఆంధ్రమహాభారతము - సౌప్తికపర్వము - ప్రధమాశ్వాసము - పద్యాలు 10_1_91 నుండి 10_1_120 వరకు

10_1_91 ఆ.

ఒడుంతలఁపు లుడిగి రం డని పోవ నా
రధికవరులు గడగి రధము లెక్కి
మొనసి చనిరి వారు మువ్వురు నగ్నిత్ర
యంబుఁ బోలి యొప్పి యప్సు డధిప.


10_1_92 వ.

అట్లు చని నిద్రావశం బైనపాండవశివిరంబు డగ్గఱి రనిన విని ధృత
రాష్ట్రుండు సంజయున కిట్లనియె.


10_1_93 ఆ.

రాజుఁ గూల్చి జయముఁ దేజంబుఁ బొందిన
యత్యుదగ్రవిభవు లైనయరుల
శిబిర మాక్రమింపఁ జిత్తంబులందుఁ దెం
పొదవి మువ్వు రట్లు గదియు టరిది.


10_1_94 వ.

వారు చేసినవిధంబు వివరింపు మనిన నాసూతసుతుండు విచిత్రవీర్య
నందనున కిట్లనియె నట్లు శిబిరద్వారప్రదేశంబునకు నడచి సహాయులం
గడచి యశ్వత్థామ యుద్దామరభసంబున జన నుత్సహించె నట్టియెడ.


-: అశ్వత్థామకు శివుఁడు భూతాకృతి యై తోఁచుట :-

10_1_95 సి.

క్షరిత శోణితమగు శార్దూలచర్మంబు పరిధానకరణి విభాసితముగ
నురగాత్మకములైనయుపవితములుహారములు నంగదంబులుపొలుపుమిగుల
వివృతవిశాలాస్యవివరంబు నిశితదంష్ట్రానికరంబు ఘోరంబు గాఁగ
భాసురకాంతివిణసంబు లగులోచనంబులు బహుసహస్రంబు లొప్ప

తే.

నుగ్రమును సుందరంబును నుజ్జ్వలంబు
నై మహాకార మద్భుత మావహింప
భూత మొరటి భీషణస్ఫురణ మెసక
మెసఁగ నగ్గురుపుత్రుకట్టెదుర నిలిచె.


10_1_96 క.

విను మాభూతం బిట్టిది
యని కలరూ పేర్పటింప నమరులకు వశం
బె నరేంద్ర తదాకృతి గనుఁ
గొనినన్ భేదిల్లవలయుఁ గొండకు నైనన్.


10_1_97 వ.

ఇట్లతనియగ్రభాగంబున నావిర్భూతం బైన యమ్మహాభూతంబు నాస్య
కుహరంబున నాసికాచివరంబులఁ జెవులఁ గన్నుల నన్నింట మంటలు
వెడలి మింట నడరఁ దదీయతనుతేజోమరీచిసంఘంబుల శంఖచక్రగదా
హస్తులై హృషీకేస లనేకులు వెడలి రిట్లఖిలభూతభయంకరం బగు నమ్మ
హాభూతంబు నాలోకించి యవ్వీరవరుండు.


10_1_98 చ.

హృదయమునం గలంక యొకయించుకయేనియు లేక వీరసం
పద యలరంగ భల్లముఖబాణతతుల్ నిగిడింపఁ బెద్దగా
వదనము విచ్ఛి భూత మనివార్యవిధంబునఁ ద్రావె బాడబం
బుదధిజలంబు ద్రగెడుమహొగ్రసముద్ధతి వాని నన్నిటిన్.


10_1_99 చ.

అతులశరంబు లట్లు వృధ యైనఁ గనుంగొని ద్రౌణి రశ్మిమం
డిత మహనీయశక్తి నిగిడించిన భూతముఁదాఁకి యంత్యకా
లతిమిరవైరిమండలవిలగ్న మహొల్కయుఁ బోలెఁ బిన్న పి
న్నతునియలై యడంగె నరనాధ యతండు విషాద మందఁగన్.


10_1_100 చ.

అలఘతరాత్మసారుఁ డగు నగ్గురుపుత్రుఁడు ఘోరఖడ్గమున్
బిలగతసర్పముం దిగిచి భీషణారేఖ నటించుభంగి న
గ్గలపురయంబునం బెఱికి గాఢవిముక్తము గాఁగ వైచినం
బొలుపఱి పోయె దూదిక్రియ భూతశరీరసమాగమంబునన్


10_1_101 తే.

సరభసంబుగఁ దోమరసమితిఁ జక్ర
వితతిఁ బరఁగించి పేర్చె నవ్వీరవర్యుఁ
డదియు నదియును దొడ్తోడ నల్ల నగుచు
మ్రింగె నమ్మహాభూతంబు మేదినీశ.


10_1_102 క.

అలిగి యతండు నితాంతో
జ్జ్వలగద వైచుటయు నదియు సత్వరలీలన్
జలచర మామిషముంగొను
పొలుపు నెఱయ మెఱయ మ్రింగె భూతం బధిపా.


10_1_103 ఆ.

ఇవ్విధమున సకల హేతులు వమ్మయి
పోవ నతివిషణ్ణబుద్ధి యగుచు
నట్టునిట్టుఁ జూచు నతనికి బహుజనా
ర్దనులు దోఁచి రంబరమున నెల్ల.


10_1_104 ఉ.

భీకరవిష్ణురూపములు పెక్కిటు లొక్కటఁ దోఁప తీవ్రతా
పాకులమానసుం డగుచు నగ్గురుసూనుఁడు దుర్మదంబునం
జేకొననైతి నట్లు కృపుచెప్పినసత్యహితోపదేశముల్
నా కిది పెద్దయే యని మనంబున నిట్లని వల్కె వెండియున్.


10_1_105 ఆ.

మహితశాస్త్రకలితమార్గంబు విడిచి ని
జేచ్ఛఁ బగఱ గెలువ నెవ్వఁ డరుగు
వాని నయ్యధర్మవర్తనక్రౌర్యమ
యెవ్విధమునఁ జెఱుచు నింత నిజము.


10_1_106 సీ.

గోవు బ్రాహ్మణబాలకుని వృద్ధునంధునిసఖుఁ దోడఁబుట్టువు జడుంబ్రమత్తు
మత్తుని గురుని నున్మత్తుని సుప్తుని నంగ నాభిరతుని నస్త్రశస్త్ర
నిహతి నొప్పించుట విహితంబు గాదని యార్యులు సెప్పుదు రట్టిధర్మ
మార్గంబుదొఱంగి దుర్మంత్రఁబుమైఁబగయడఁగింపఁ గడఁగిననసురవృత్తి

ఆ.

జేట కాక కార్యసిద్ధి గా నేర్చునే, పెద్దయెత్తికొనిన భీతి మగుడఁ
బడుట కష్టసరణి బలిమి దయ్యముతోడఁ జెల్ల దింకనేమి సేయునాఁడ.


10_1_107 ఉ.

అక్రమవృత్తి గీడుతెరు వై ఫలియింపదె ద్రోణసూతి దు
ర్విక్రమనింద కర్హుఁడె సవిస్మయ మైనమనంబు భూతవృ
త్తిక్రమవేది గాదు గణుతింపఁగ నేమియొ యమ్మహాద్భుత
ప్రక్రియ కాదికారణము పాపనిరూఢుఁడు నీతిఁ గాంచునే


10_1_108 వ.

అని పెక్కుభంగుల వగచి పల్లటిల్లినచిత్తంబుఁ బట్టుకొల్పి యిట్లని
నిశ్చయించె.


10_1_109 శా.

భావం బేకముఖంబుఁ జేసికొని యాపద్ధ్వాంతభానున్ మహా
దేవుం బర్వతకన్యకాప్రియు దయార్ద్రిభూతచేతస్కులో
కావిర్బావవివర్ధనాలయకృతివ్యాపారపారంగతున్
దేవేంద్ర ప్రముఖామరార్చితుని భక్తిప్రౌఢతం గొల్పెదన్,


10_1_110 ఆ.

అఖిలదేవతామయాత్ముఁడద్దేవుఁ డ
ట్లగుట నిఖిలదైవికాపదుదయ
నిరసనం బొనర్చు నియతి నప్పరమేశుఁ
గొలిచి యిపుడు కీడు దొలఁగఁద్రోతు.


10_1_111 వ.

అని యిట్లు నిశ్చయించి నియతుండై రథంబు డిగ్గి ధరణీతల బునం
గూర్పుండి భావంబున భూతనాథు నెలకొలిపి యక్కుంభజనంభవుండు.


-: అశ్వత్థామ శివున కాత్మోపహారం బొసంగ నిశ్చయించుట :-

10_1_112 సీ.

స్థాణు నుగ్రుని శివు శర్వు నీశానుని భద్రప్రదుని కుంభు రుద్రు గిరిశు
నవ్యయు శ్రీకంఠుహరుఁ బరమేశ్వరుఁ బురహరు నజుని శంకరుఁద్రినేత్రు
బహురూపు విశ్వరూపత్వసంవ్యాప్తుని నంబికాహృదయేశు నమరవంద్యు
గణనాథు విభు శూలఖట్వాంగధరు జటామండలాలంకృతమౌళి నభవు

ఆ.

నాశ్రయించి యతని కాత్మోపహార మ
ర్పించువాఁడఁ గాక పెక్కుతలఁపు
లేల నాకు నమ్మ హేశ్వరేశ్వరుఁ డెట్టి
గతి యొనర్చె నది సుఖంబ కాదె.


10_1_113 వ.

అని తలంచి భూతకృత్యం బైనపరాక్ర మప్రతిబంధరూపం బుగ్గడించి


10_1_114 క.

ఏనీయాపదఁ గడచిన
నానాభూతోపహారనవ్యార్చన నీ
శానునిఁ బ్రీతుం జేసెద
బూని ప్రమథగణము నన్నుఁబొగుడునటులుగన్.


10_1_115 చ.

అని హృదయంబునం బలుకుల మ్మహానీయచరిత్రు ముందటం
గనకపువేది దోఁచె నధికద్యుతిజాలము లుల్లసిల్ల నం
దనలము విస్ఫురత్పటుశిఖావలి నొప్పి వెలింగె దానికి
న్మనము దలిర్ప నిశ్చయమునం దెలివొందె నతండు నెంతయున్.


10_1_116 ప.

అప్పుడు ప్రదీప్తవదనులుఁ బ్రజ్వలితనేత్రుల నేకపాదులుఁ గరితురంగ
సింహ సూకరాననమానముఖులును దీవ్రదంష్ట్రాకరాళాస్యులును మఱియు
ననేక ప్రకారంబు లగువక్త్రంబులం బొలుచువారును వక్రాంగులు దీర్ఘ
దేహులు హ్రస్వశరీరులు నతిస్థూల కాయులుఁ గృశమూర్తులుఁబింగళ
గాత్రులు నీలతనులు మఱి నానావర్ణంబులు గలుగువారును బంచశిఖులును
జటాధారులును గపాలధరులును మఱియు బహుభంగికంబులై మౌళీత
లంబులం బొలుపొందు వారును లోనుగా వివిధవిశేషవికృతస్వరూపులుగున
సంఖ్యాతప్రమథులు చిత్రాంబర మాల్యాంగరాగంబులు రత్నకనకమయ
భుజగాస్థిమాలాభూష్ణంబులునుధనుస్తూలకృపాణముసలముద్గరపరశుభిండి
వాల స్థూల ప్రభృతిస్ఫార ప్రహరణంబులు మెఱయ మృదంగపణవడ
మరుఘంటాగోముఖాదితూర్యంబులు మొరయ విస్పురద్ధ్వజఫతాకాకుంచి
కలు శోభిల్లఁ బాడుచు నార్చుచు బొబ్బిలిడుచునపుడు గఱచుచుఁ
ద్రుళ్ళుచు గురువులు వాఱుచుఁ గరటిబృంహితంబులుఁ గంఠీరవగర్జితం
బులు శంఖరవంబులు భేరీద్వనులుం బోనియెలుంగులు సెలంగ బెట్టి
దంబులగు పలు దెఱంగులపలుకు లెసంగ బ్రహ్మద్వేషు లగువారిమాంస
రుధిరంబులఁ బూర్ణంబు లగు కపాలంబులు గరతలంబులం గొని యాభీ
లంబు లగుభక్షణ పానంబు లాచరించుచు సోమపానశమధమతోప బ్రహ్మ
చర్య ప్రముఖంబు లగు తమవిశిష్టకర్మంబులకు భవుండు విస్మయంబు
నొందుంగాని యష్టగుణం బగునైశ్వర్యంబు నొందియుఁ దారు విస్మితులు
గానియట్టిమహానుభావు లద్దేవునకు గౌరికి గజముఖషణ్ములకంటె నర్మిలికిం
బట్టగుభవ్యులు దివ్యజనస్తవ్యు లయ్యస్త్ర గురుతనూభవుతెం పెఱుంగుటకు
సౌప్తికవ్యాపార ఘోరత్వంబుఁ గనుంగొని వినోదించుటకు వచ్చి యతని
చిత్తంబునకు బెదరు పుట్టించువారై భీషణకారంబుల నుల్లసిల్లిన
నాధైర్యధుర్యుండు.


10_1_117 మ.

వెఱ పావంతయు లేక వారిఁ గలయన్ వీక్షించి నెమ్మోమునం
జిఱునవ్వున్ మదిఁ దెంపుసొంపు వెలయం జెల్వంబు రెట్టింప నం
దఱుఁ గీర్తింప రధంబుమీఁదిఘనకోదండంబుఁ చే నంది చి
చ్చుఱుకం జేరె నుదాత్తభంగి మహనీయోత్సాహసందీప్తుఁడై


10_1_118 ఆ.

ఇవ్విధమునఁ జేరి యవ్వేదిలోపల
భాసమానుఁ డైనపావకునకు
దేహ మొక్కయాహుతిగం జేయుటకుఁదగు
నంత లేకయునికి నతఁడు సూచి


10_1_119 క.

తనయరదము మీఁదం గల
ధనుర్వితానము లసత్ప్రధరజాలముల
గొనివచ్చి వేదియం దిం
ధనములుగాఁ బేర్చి తెంపు దలకొనుమదితోన్


10_1_120 వ.

పేర్చి యప్పరమేశ్వరు నుద్దేశించి.


--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot.com/

Wednesday, 4 July 2007

ఆంధ్రమహాభారతము - సౌప్తికపర్వము - ప్రధమాశ్వాసము - పద్యాలు 10_1_61 నుండి 10_1_90 వరకు

10_1_61 ఆ.

నెమ్మి డప్పి దేఱ నిద్రించి వేగినఁ
దెలివితోడ నత్యుదిర్ణవృత్తిఁ
గడఁగి యేము దోడ నడతేర నడరిన
నరిగణంబు గెలుతు వశ్రమమున.


10_1_62 మ.

వరదివ్యాస్త్రవిదుండు బాహుఘనుఁ డశ్వత్థామ పైఁ బోవ ను
ద్ధరలీలం గృతవర్మయుం గృపుఁడు నుద్యోగస్ఫురన్మూర్తు లై
వెరవుం జేవయుఁ జూపి తో నడవ దోర్వీర్యోద్ధతిన్ మార్కొన
న్నరయోధావళి గాదు దేవతతికి నా దెమ్మెయిం జూడఁగన్.


10_1_63 వ.

అని మఱియును.


10_1_64 చ.

విను కృతకర్మ దివ్యశరవేది బలాధ్యుఁడు శౌర్యశాలి యే
నును సమరోద్యమంబునకు నూర్కోనఁ జాలుట నీ వెఱుంగు ది
ట్లని గణుతింప రాదు గురునట్టిడ యీకఁ డనంగవచ్చు న
న్ననఘనచరిత్ర యిట్టిరధికావలి వైరుల నెట్లుఁ జేయదే.


10_1_65 వ.

కావునఁ గోదండంబు నెక్కుడించి కంకటం బూడ్చి నిద్రింపు మేము
నిద్రాగమనంబున జడులమై యున్నవారము ప్రధారం బగుటయు నెల్ల
వారలకు నుల్లంబు దెలివొందు నప్పుడు గడంగి యోధులం బౌద- పేరు
వాడి పొలియింతము మనము పాంచాలసహితంబుగా బాండవులం దెగ
టార్చుటయొండె వారిచేతం దెగుటయొండె నయ్యెడుం గాక రిత్త మరలు
దుమే యనిన మామకు నశ్వత్థామ యిట్లనియె.


10_1_66 తే.

అలుక యెత్తినవానికి నర్ధచింత
కునకు నాతురునకుఁ గామగోచరాత్ము
నికిని వచ్చునే విను నిద్ర నీవు నెఱుఁగు
దెఱిఁగియుండి యి ట్లేటికి నేఁడు నన్ను.


10_1_67 క.

ఎన్నఁబడి జను లెఱింగిన
యిన్నాలుగు తెఱఁగులందు నెయ్యది యైనన్
గన్ను మొగుడ నీదటె నా
కిన్నియుఁ గలుగంగ నిద్ర యేటికి వచ్చున్.


10_1_68 చ.

గురుదెసవంత నాతురతఁ గూరెద వైరిఁ దలంచి కోపసం
భరితుఁడ నయ్యెదన్ సమరభంగినిరూపణచింత నొందెదం
గురుపతికిం బ్రియం బెసఁగఁ గోరుట నుత్తలపాటు సెందెదం
బురుషవరేణ్య యే నిదుర వోవఁగ నెమ్మెయి నేర్తుఁ జెప్పుమా.


10_1_69 శా.

సారాచారనిరూఢుఁ డైనధనురాచార్యున్ వధింపంగఁ గ
న్నారం జూచితి వీవుఁ దత్పరిభవం బ ట్లుండె భగ్నోరుఁ డై
రారా జెంతయు దీనవృత్తిఁ జెవులారం బల్కఁగా విన్న యే
నీరే యూరక నిద్రవోదునటె యి ట్లేలంటి వీరోత్తమా.


10_1_70 ఆ.

మనము వినఁగ రాజు పనివినభంగి కే
క్రూరచిత్తుఁ డైనఁ గుందకున్నె
కరుణ లేక యున్న పురుషున కేనిఁ గ
న్నీరు దొరుఁగకుండునే మహాత్మ.


10_1_71 చ.

అతఁడు మదీయసఖ పరుఁ డక్కట యేఁ గసుగంద కుండ నా
క్షిలపతి యిమ్మెయిం బరులచేతఁ బరాభవ మొందె దానిఁ జూ
చితి మును లోకు ల-భునిచేటును బాండు నూజకోటియు
న్నతియును జెప్ప వింటి నది నామది సూఁడెడు నిద్ర వచ్చునే.


10_1_72 వ.

అదియునుంగాక.


10_1_73 ఉ.

కవ్వడియున్ ముకుందుఁడును గావలిగా భయ మేది యున్నవీ
డెవ్వరి కైన ముట్టుకొని యే నని వేర్చి జయింప వచ్చునే
యెవ్వధి నైననుం ఒ-ఱయే పడఁగించుట పౌరుషంబ యే
నొవ్వక గెల్తు రాత్రి యి నూల్కొని తాఁకితినేని మాతులా.


10_1_74 ఆ.

ఇట్లు నిశ్చయించి యో-కంపుఁగడఁకతో
నున్నవాఁడ నిట్టినన్ను మాన్ప
రామి యెఱుంగ కంటి రారాజుమన్నన
వమ్ము చేసి మరలవచ్చు నెట్లు.


10_1_75 క.

సమయింతుఁ బొదివి సౌప్తిక
సమయంబున నెల్లభంగిఁ జతురంగసమే
తము గాఁగఁ బాండునృపసుత
సముదయమును ద్రుపదభూపసంతానంబున్.


10_1_76 వ.

సమయించి మఱి విశ్రిమించియు నిద్రించియు సుఖిఁచెద నీవు నిద్రపేరు
సెప్పి యుద్యోగంబు మాన్పి మరల్పఁ జూచెద విది తగ వగువే యనిన
గురునందనునకు గౌతముం డి ట్లనియె.


-: కృపాచార్యుఁడు నిద్రాసక్తులఁ జంపఁ దగదని యశ్వత్థామకు హితవు చెప్పుట :-

10_1_77 చ.

అలుక మనంబున గదిరి నాతఁడు దాను నెఱుంగఁ డొడ్లచేఁ
దెలియఁడు కార్యతంత్రములు ధీమహీతుం డగువాని కైననుం
జెలులును జుట్టలుం దగిలి నెప్పఁగఁ జొప్పడుఁగాక తక్కుని
ర్శల మగునీతితంత్రము దిరం బయి చిత్తమునందు నిల్చునే.


10_1_78 క.

మతి నెప్పుడుఁ దా ధర్మ
స్థితి నూహించుచును హితులు సెప్పెడివెర వు
ద్ధతి దక్కి యాచరించుచు
జితేంద్రియత గలిగి నడవఁ జెందు శుభంబుల్.


10_1_79 తే.

దుష్పధంబులఁ జొరనీక తొలఁగఁ దివుతు
రాప్తజనములు దగ వశ్యు లయినవార
లందుఁ బుణ్యంబు దొలఁగనియతఁడు దొలఁగు
దొలఁగ నేరఁడు భాగ్యంబు దొలఁగువాఁడు.


10_1_80 క.

మతిమంతు లైనవారికి
హితు లగువెరవుగలవార లెఱిఁగింతురు దు
స్థ్సిత గాకుండఁగఁ గార్యము
గతి యొత్తియుఁదప్పులిడియుఁ గడవఁబలికియున్.


10_1_81 క.

నాపలుకువట్టి యాగ్రహ
దీపితుఁ డగు టుడిగి మదికిఁ దిన్నదనము నీ
వాపాదింపుము సలమును
గోపముఁ గ్రౌర్యంబు విడువు గుణరత్ననిధీ.


10_1_82 వ.

అట్లైనం బశ్చాత్తాపంబునం బడవు నిద్రించినవానిని నాయుధంబులు విడిచిన
వానిని వాహనవైకల్యంబు నొందినవానిని శరణుసొచ్చినవానిని దలవీడిన
వానిని వధియించుట ధర్మంబుగా దీసమయంబున సమస్తసైన్యంబును
బాండవ పాంచాలురు నిద్రపోవుదురు నిదుర సావునట్టిదకాదె పీనుంగులుం
బోలెఁ బడి యున్నవారిం బొడిచి పాపంబు గట్టుకొని నరకంబునఁ బడుట
మేలె మహాస్త్రవిదు లగురధికముఖ్యులయందు మేటి యనం బరఁగి
యింతకు మున్నేమిటం గల్మషంబు లేని నీయట్టివాని కిట్టిదుష్కర్మంబు
గర్తవ్యం బగునె యిది మడుగుఁజీర యందు మసిదాఁకిన ట్లయ్యెడు
సూర్యసంకాశుండ వగునీవు సూర్యోదయసమయంబునఁ బ్రకాశప్రకారం
బైనపరాక్రమంబున కుపక్రమింపు మనవుడు నశ్వత్థామ గృపాచార్యున
కి ట్లనియె

సీ.

నీచెప్పినది యెల్ల నిజము శాసింపంగఁ దగువాఁడ వై హితం బగుదెఱంగు
నా కెఱింగించితి నీ కేను జెప్పెద నేర్పడ వినుమయ్య నెల్లనృపులు
గనుఁగొనుచుండ మజ్జనకుని సన్న్యస్తశస్త్రుని నట్లు పాంచాలరాజ
సుతుఁడు ధృష్టద్యుమ్మ్నుఁ డతిపాతకం బని కొంకక తల పట్టుకొని వధించె


10_1_83 ఆ.

భీష్మ నాశిఖండిపేరఁ గృతిమసమ
రమున నర్జునుండు సమయఁ జూచె
నరద ముర్వి----ంగి యనువు దప్పిన డిగ్గి
యెత్తుచుండఁ గర్ణు నేసె నరుఁడు.


10_1_84 ఆ.

చేయి వరుఁడు దునమఁ బ్రాయోపవేశ ప్ర
వృత్తమైఁ బ్రశాంతచిత్తుఁ డైన
పుణ్యపురుషు నట్టి భూరిశ్రవునిఁ గృష్ణు
ననుజుఁ డట్లు సంపె నాగ్రహమున.


10_1_85 చ.

పలువురు గూడి కౌరవనృపాలకు నొక్కరుఁ జుట్టుముట్టి వి
చ్చలవిడిఁ బాపకర్మ మనుశంక యొకించుకయేని లేక యూ
రులు గద నుగ్గు సేయఁగ మరుత్సుతునిం బురికొల్పి రన్నిభం
గుల మును వారె కాదె చెడఁగ్రొచ్చిరి సంగరధర్మ సేతువున్.


10_1_86 వ.

వారి నెట్లు నిందింపవు మమ్ము నెట్లు వారించెద వాలింపుము.


10_1_87 ఆ.

తోడలు విఱిగి నేలఁ బడియుండి ననుఁ గని
మానవేంద్రుఁ డట్లు దీనవృత్తి
నాడెఁ గొన్ని మాటలవి యంతరంగంబు
నందుఁ జిక్కి కినుక యలఁత సేసె.


10_1_88 వ.

వాని వెలార్పవలయు మజ్జనకహననసంతుష్టుం డగుధృష్టద్యుమ్నుండు
లోనైన యప్పాపాత్ములఁ బాపంబుతెరుపున రూపుమాపెద దీనంజేసి
కీటజన్మంబు పాటిల్లినను మేల కాని యీకడంక మాన నేర నన్ను వారింప
నెవ్వరివశం బగు నని దిగ్గున లేచి యగ్గురుతనయుండు రధం బెక్కినం
గనుంగొని యగ్గౌతముండును గృతవర్ముండు.


10_1_89 ఆ.

ఏకనిశ్చయమున నిట యేఁగుదెంచితి
మనఘ నీవు నేము నధిపుపనికి
నిట్టిమమ్ము వేఱు పెట్టి యెక్కటికార్య
మాచరించువాఁడ వగుట దగునె.


10_1_90 చ.

అనవుడు నాతఁ డిట్టులను నమ్మహితాత్ములకే నవశ్యముం
జని ద్రుపదాత్మజుం బొదివి చంపెద దుర్గతిఁ బోవుచావుగా
ఘనభుజశక్తిశౌర్యము నకంపితధైర్యమునున్ వెలుంగ మీ
రును దెలివొంది కూడికొన రూఢికి నెక్కుద మెల్లభంగులన్.


--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu।blogspot.com/

ఆంధ్రమహాభారతము - సౌప్తికపర్వము - ప్రధమాశ్వాసము - పద్యాలు 10_1_31 నుండి 10_1_60 వరకు

10_1_31 ఆ.

కాఁపు లావు వెరవు గల్ల కర్శనము సే
యంగ వృష్టి దగినయట్లు గలుగ
ఫలము గల్గునట్లు పౌరుషంబునకు దై
వంబుటోడుపాటు వలయు నెందు.


10_1_32 వ.

అదియునుం గాక.


10_1_33 క.

తగుపని కుద్యోగించుచుఁ
దగవెఱిఁగెడుహితుల కనుమతంబుగఁ జేయ&
జగలీసురవర కార్యము
లగు వారికిఁ గలుగు విధిసహాయత్వంబున్.


10_1_34 --.

ధర్మము దప్పక నయగతిఁ
గర్మాచరణంబు నడపఁగా ఫలసిద్ధిన్
నిర్మలయశ మగుఁ దప్పినఁ
బేర్మి సెడదె నింద దా నభేద్యోత్సాహా.


10_1_35 ఉ.

నీతి దొఱంగి కార్యముల నెట్టన యాగ్రహవృత్తిఁ జేసినం
బ్రీతిగ సిద్దిఁ బొందినను భీతియుఁ గిత్సుయుఁ బుట్టు భూజను
ల్వేతురు చేటు సేఁతలు ఫలింపక తక్కిన మున్న వచ్చు న
త్యాతురతాస్పదంబు లగునాపద సిద్ధవివేకవైభవా.


10_1_36 ఉ.

క్రోధము లోభమున్ భయముఁ గూరినచిత్తముతోడ దుష్క్రియా
సాధనవృత్తి దుర్జనుఁడు సజ్జను లాఁగఁగఁ జేయుకార్యముల్
బాధలఁ బెట్టకున్నె సిరి పాయఁగ జేయక యున్నె వానిఁ దీ
వ్రాధినితాంతదుఃఖహృదయత్వము దేరక యున్నె వానికిన్.


10_1_37 చ.

వినుము కురుక్షితీశుఁడు వివేకవిదూరుఁడు క్రోధలోభముల్
మనమునఁ బేర్చినన్ దురభిమానమునన్ హితు లెంత చెప్పిన
న్వినక బహుప్రకారముల నిందకు నోర్చి పరాభవించె స
జ్జను లగుపాండుపుత్రుల నసత్పధవృత్తికిఁ జేటు దప్పునే.


10_1_38 వ.

అని పలికి యతండు మీమది గలఁగకయున్న దేని కర్తవ్యంబుఁ జెప్ప
వలయునని యడిగినమాట లుగ్గడించి.


10_1_39 క.

జగ మెఱుగఁగ దుశ్శీలుం
డగుభూనాధుండు వోయినట్టులె పోఁగాఁ
దెగుడుం జేటుఁ గలిగి వగ
మిగులను మది గలఁగదే యమిత్ర ద్వంసీ.


10_1_40 క.

అది యట్లుండె మనకిప్పుడది కర్తవ్యం బని నిశ్చయింప మన మేమి
నేర్తుము తగవుతెఱం గెఱింగించెద నాకర్ణింపుము।.


10_1_41 క.

మన మందఱమును దృతరా
ష్ట్రునికడకుం బోయి కార్యసూత్ర మతనిచే
వినవలయు నాతఁ డెయ్యది
గని పలికిన నదియ మనకుఁ గర్తవ్య మగున్.


10_1_42 వ.

అమ్మహీకాంతుండు.


10_1_43 క.

తానును గాంధారియు నె
ద్దానిం గార్యంబు గాఁగ దలఁచి పనిచినన్
దానికిఁ గాదన వలవదు
పూని యనుష్ఠంత మదియు పొగ డొందించున్.


10_1_44 వ.

వారలకడ విదురుండు నుండు నమ్మువ్వురు విచారించి చెప్పినకార్యంబు
నకు నిందగలుగ దట్లుం గాక యెట్లు పొరలినను దైవోపహతంబు లగు
కార్యంబులు సిద్ధిం బొందునె యడిచిపడ వలవదు విచారించుకొంద
మనవుడు శోకదందహ్య మానమానసుం డగుచు నగ్గురుపుత్రుండు కృత
వర్మను నతని నాలోకించి.


-: అశ్వత్ధామ కృపాచార్యకృతవర్మ లతోఁ దనపూన్కి స్థిరీకరించుట :-

10_1_45 సీ.

వెర విట్టితెఱఁ గిది వెంగలితన మని యెల్ల వాఁడును దనియెఱిఁగినట్టి
తెఱఁగున నిజకార్యదృష్టియ కయికొను నొరులనేర్పులు పట్ట నొల్లఁడాత్మ
బుద్ధియ మేలని పొగడు నన్యులచిత్తవృత్తుల నిందించు వివిధగతులఁ
జెందెడునాత్మీయచేతః ప్రవర్తన మరయఁడు దాన బాల్యమునఁ దలఁచు

ఆ.

తలఁపు గీడు చేసి యెలప్రాయమున నొండు
--ఁపునందుఁ బట్టుకొలుపుఁ బ్రీతి
ముదిమ వచ్చినతఱి నదియును విడిచి య
న్యంబు లైననేర్పు లాచరించు.


10_1_46 క.

ఆపదఁ బడి యొక్కఁడు స
ద్వ్యాపారము గాఁగఁ జూచి దాని నడపు శ్రీ
ప్రాప్తించిన నరుఁ డొండొక
చూపున వర్తించునది విశుద్ధపదముగన్.


10_1_47 క.

తగు నని మరణాదులకై
తెగు దెసన్ మానవుండు దృఢనిశ్చయతం
---న ది పరమహితం
బుగ వదలక నడుపు నన్యబుద్ధులు గొనమిన్.


10_1_48 వ.

మీ రెఱుంగనియది లేదు నాకుం దోఁచినకర్జంబు మన కందఱకును శోక
నాశం బగునట్టిది దాని వినుండు చెప్పెదఁ బ్రజాపతి ప్రజల సృజించి
విప్రునకు దమంబును క్షత్రియునకుఁ దేజంబును వైశ్యునకు దక్షత్వంబును
శూద్రునకుఁ ద్రివర్ణానుకూలతయు వలయుగుణంబులుగా విధించెం గావున
శాంతుండు గాని విప్రుండును దేజస్వి గని రాజును దక్షుండుగాని
వైశ్యుండును ద్రివర్ణానుకూలుండు గానిశూద్రుండును నిందం బడదు రది
యట్లుండె నేనును విప్రకులంబునందు జనపూజితంబైన వంశంబునందు
జనియించి భాగ్యహీనతవలన రాజోచితధర్మం బనిష్ఠించితి నడుమ నానిష్ఠి
వదలి విప్రధర్మంబు మహనీయంబైన నది యాచరించువాఁడ నగుట
నామదికిం జూడ మేలైయుండ దదియుం గాక.


10_1_49 తే.

మేటివిల్లును దివ్యాస్త్రకోటియును ధ
రించి మెఱయంగ నాజి వధించెఁ దండ్రి
నొకఁడువాఁడును రూపుతోనుండునట్టె
యెట్లుతలయెత్తిమెలంగుదు నేను జెపుఁడ.


10_1_50 క.

వాఁడు మొదలుగాఁ బగతుర
వాఁడి గలుగుతూపుగములవలన మెఱసి యే
నేఁడు వధింతును నెవ్వగ
వేఁడిమిఁ బడజాల కొక్క వెరవు దలఁచితిన్.


10_1_51 క.

లే దింకం బగ యని ధను
రాదులదెస వాహనములయందును సంత్య
క్తాదరులై పగతురు నేఁ
డాదమఱచి నిద్రవోదు రది తఱి పొడునన్.


10_1_52 అ.

ఓడిపోయి డప్పి నూని గట్టును జెట్టుఁ
జేరి యొదిగి యున్న వారి గాఁగ
మనలఁ దలఁతు రరులు మనముల నావంత
శంక లేదు సంతసంబు ఘనము.


10_1_53 చ.

మనమునఁ దేలి యేమఱినమార్తుర దాడిగఁ బోయి బెట్టు ము
ట్టెద శరజాలసత్వరపటిష్ఠతఁ -ల్పురం ద్రుంతుఁ గొందఱం
జదుపుదు నుల్లసత్పరిఘసంహననంబునఁ గొన్ని కంఠముల్
చిదుముదు నేల రక్తపరిషిక్తము గాఁ గలవారలీలలన్.


10_1_54 తే.

గెలుపునూఱట నొదపునగ్గలపునిద్రఁ
బీనుఁగులుఁబోలె నున్న యాబిరుదుమగలఁ
జంపి పీనుంగుఁ బెంట గావింపవలయు
శిబిర మెల్లను భూతముల్ సెలఁగుచుండ


10_1_55 వ.

అని వెండియు.


10_1_56 క.

కరిహయనరశవముల భ
గ్న రధంబుల నెరసి ద్రుపదనందనగాత్రో
త్కరము పడి యుండఁ జూడక
పరిభవతాపోహశాంతి వడయఁగ నగునే


10_1_57 శా.

ధృష్టద్యుమ్నుని ముట్టి పట్టుదు మదోద్రేకం బడంగింతు ను
త్కృష్టాస్త్రంబులఁ జంప నల్క పశుభంగిం జంపినం గానిపో
దిష్టావాప్తియనంగ నా కిదియె భూయిష్టంబు గౌంతేయులన్
గష్టస్వైరవిధాభియోగమృతులం గావించు నుగ్రాకృతిన్.


10_1_58 క.

అలిగినపినాకిచందం
-ల-డ శిబిరంబుఁ జొచ్చి యందఱఁ బగఱం
------- శుద్ధుండఁ గా
వలదే జనకునకు నాదువల నేర్పడంగన్.


10_1_59 క.

పాండవులం బాంచాలురఁ
జండభుజావిభవ మెసఁగ సమయించి కృతా
ర్ధుండ నయి పెంపుఁ దేజము
గండును దక్కొండు లేదు కార్యము దలఁపన్.


10_1_60 వ.

అనవుఁడుఁ గృహాచార్యుండి ట్లనియె।

Tuesday, 3 July 2007

ఆంధ్రమహాభరతము శల్వ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము - పద్యాలు 291 నుండి 300 వరకు

291 తే.

కారి యయినవైధవ్యంబు కారణముగ
నన్ను నిందితురును వచనములు మొదలు
గాఁగ బహువిలాపంబులఁ గరుణ మావ
హిల్ల దురవిల్లె నుల్లంబు దల్లడిల్ల.


293 చ.

అనిలసుతుం డధర్మమున నమ్మెయిఁ గౌరవమే-నీశ్వరుం
దనయెదుర& వధింపఁగ గదాసమరాభిలధర్మ వేది నాఁ
జనినహలాయుధుండు గని స--య యే మని పల్కె నంత వాఁ
డనుజులకు& మఱందులకు నట్టియెక న్మొగమోడ నేర్చునే.


294 చ.

అనవుడు నాతఁ డిట్టు లను నమ్మనుజేంద్రున కప్డు రోహిణీ
తనయుఁడు కోపవేగమునఁ దామ్రముఖం డయి లేచి బాహు లె
త్తి నృపతులార చూచితిరె తెల్లముగా బకవైరివిక్రయం
బునతెఱఁ గిట్టివాని మనభూములఁ గంటిమె యెన్నఁ డేనియున్।


295 వ.

గదాయుద్దంబున నాభికి దిగువ యగు శరీరభాగంబు నొప్పించుట ధర్మంబు
గాదను శాస్త్రోక్తి వినమె వీఁడు విచ్చలవిడిఁ దెంపు సేసె నని పలుకు
నమ్మహాత్ముని మనంబున రోషానలంబు సముత్థితం బగుటయు నప్పుడు.


296 క.

నిజరధముమీఁది హలమును
ధు-ధరమునం దమర్చి భూమి యద్రువ వా
యుజు దెసకు నడచె నుద్భట
గజరిపుచంక్రమణరేఖ గతియం దొలయన్.


-: శ్రీకృష్ణుఁడు బలరామునకుఁ గోపోపశమనంబు చేయుట :-

297 వ.

దానికిం బవమానసూనుండు సోదరభుజబలనిజబలంబు లేకముఖత్వంబున
నెప్పుడుం గలుగు మనోబలంబువలనం జలింప కుండె నట్టియెడ వేగంబ
విన యవనతుం డగుచు నచ్యుతం డడ్డంబు సొచ్చి దీర్ఘవృత్తపీనంబు
లగు బాహువుల హలాయుధుఁ బిట్టి కైలాసశైలంబు గదిసినయంజనమహీ
ధరంబు మాడ్కి నొప్పి యనూనస్వరంబున నతని కిట్లనియె.


298 క.

తనవృధ్ధియు మిత్రుని వ
ర్ధనమును దత్సఖసమృధ్ధి ప్రబలుటయును శ
త్రునిదెస నన్నియుఁ జెడుటయు
ననుష్డ్విధములను దన్ను నతిశుభ మొందున్.


299 వ.

ఏతత్ప్రకారంబు విపరీతం బగుట యొప్ప దట్లు గావున మిత్రునకుం
గీడువాటిల్లి నెద నేర్పు గలుగునేని మైత్రిపరుం డయిన పౌరుషశాలి యది
----- జేయు సత్యపరాక్రములగు పాండవులు మనకుఁ బరమ
మిత్రులు విశేషించి మన మేనత్తకొడుకు లనీతిపరులచేతం బరిభవింపం
బడినవారు గావున వీరల కభ్యుదయంబు గలిగించుట నీకుం
గర్తవ్యంబు.


300 తే.

ప్రతిన నెఱపుట నృపులకుఁ బరమధర్మ
మగుట మనమునఁ జర్చింపు మనిలసుతుఁడు
గద సుయోధనుతొడలు భగ్నములు సేయు
వాఁడు గా సభఁ బూనినవాఁడు గాఁడె

Wednesday, 27 June 2007

ఆంధ్రమహాభరతము శల్వ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము - పద్యాలు 287 నుండి 290 వరకు

287 వ.

హర్షావేశలఘుగారిత్రుం దగునమ్మారుతపుత్రున కి ట్లనియె.


288 చ.

తల యది యేల తన్నెద వధర్మము నొందుట కాత్మ రోయఁగా
వలవదె రాజరా జనుజవర్గముఁ దక్కినబంధుకోటియుం
గలపరివారముం దెగిన గౌరవ మేదకఁ బోరి సంగర
స్థలమునఁ బడ్డ నీతులువచందముచేఁత జనంబు మెచ్చునే.


289 క.

మును లోకము ధర్మపరుం
డనఁ బరఁగినవాఁడ విట్టు లనుచితకృత్యం
బునకుఁ జనఁ దగునె దీనం
గనియెడుఫల మేమి దూష్యగర్వం బేలా.


290 వ. (ఈ పద్యములోని కొన్ని అక్షరాలు సరిగా కనిపించుటలేదు. వాటి స్థానమున అడ్డగీతలుంచబడినవి గమనించగలరు.)

అని దూఱి దుర్యోధనుం జూచి బాష్పా--లోచనుండై.

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu.blogspot.com/

ఆంధ్రమహాభరతము శల్వ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము - ఇప్పటి వరకు పూర్తి అయిన పద్యాలు

నేను గత మూడు రోజులుగా ఆంధ్రమహాభరతము శల్వ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము లొని పద్యములు 9_2_271 నుండి 9_2_300 వరకు యూనీకోడీకరించుచున్నాను. ఆ పద్యాలను ఇక నుండి ఇక్కడ Post చేయదలిచాను. ఇప్పటి వరకు పూర్తి అయిన పద్యాలు.




271 వ.

అన్యాయంబునం జంపువాఁ డింతియ మాయలు గలపగఱ మాయాప్రకా
రంబులంబరిమార్చుటయ తగు నింద్రునివృత్రవధవ్యాపారంబు వినమె
జూదంబునప్పు డనిలసుతుండు సుయోధనుతొడలు విఱుగ నడుచువాఁడ
నని ప్రతిన పట్టినవాఁ డది యట్లుండె గదాయుద్ధంబు నాభికి దిగువ
యైనశరీరభాగంబు నొప్పించుట ధర్మంబుగాదది యొండుమైఁ గండడఁచి
మఱిపరిభవరూపంబుగ నూరుభంగంబు సేసి ప్రతిజ్ఞ నెఱపువాఁ డిది
తలంపునం బెట్టక పెనంగెనేని ధర్మనందనునకు దైన్యంబు దెచ్చు
నట్లగుటఁ బూనికిపేర నూరులు భంజించి వధియించుట తప్ప నొండు
పాయంబు లేదు ధర్మనందనునివలన మనకు భయం బావహిల్లె నెట్లనిన
భీష్మద్రోణ ప్రముఖబలవదరాతులం బొలియించుటంజేసి జయంబును
యశంబునుం జేకుఱి యున్న యెడ నవి సందిగ్ధంబు లైనయట్లు గా
నొకని జయించి సామ్రాజ్యంబు గొనమని దుర్యోధనుతోడం బలికి
యతనితోడం గదాసమరంబునకుఁ భీమసేనుం జొనిపె నింతనిర్బుద్ధి
యగునె హతబంధుమిత్రపరివారుండై రాజ్యంబునం దాస విడిచి మడువు
సొచ్చినవాని వెదకి వెలార్చి యెక్కటికయ్యంబునకుఁ బిలుతురే పదు
మూఁడు వత్సరంబులు మత్సరాధికుం డగునగ్గాంధారేయుండు భీము జయిం
చుట కయిగదా పరిశ్రమం బాచరించె నూర్ధ్వతిర్యగ్గతిసముల్లాసంబున
మెఱయుచున్నవాఁ డీ భీమునకుం బెద్ధకాలం బేని శ్రమంబు లే దిమ్మహా
భాగుండు ధర్మంబు దొఱంగియైన నిక్కులపాంసనునిం బిలుకుమార్ప
కున్న నింక నించుక సేపునకుఁ దాన తెగుఁ దెగిన మీకు నెల్ల నిప్పా
పాత్ముండు రాజగుట కోర్వవచ్చునే యనుటయు.




272 క.

విని క్రీడి యపుడు మారుత
తనయుఁడు ధనుఁ జూడ నూరుతలము కరతలం
బున నప్పళించె నతఁడును
గనికొనియెను సన్న యగుటఁ గౌరవముఖ్యా.



273 వ.

కనికొని యధర్మంబైన నూరుభంగంబు సేయు మని కృష్ణానుమతి
జిష్ణుండు వనిచె నాకు నొండుమెయి నెట్లును బగతుపాటు లేక తక్కె
నే నవ్విధం బాచరింతును కాక యని మనంబున నిశ్చయించి వివిధగతులఁ
జరియింపం గురుపతియు బాహుచిత్రప్రచారంబుల నుల్లసిల్లఁ దత్సం
గ్రామం బామిషార్ధిగరుడద్వయసమరంబున దర్శనీయం బై యుండె నట్టియెడ.



274 ఆ.

పాండురాజుసుతుఁడు పతుతరోల్లసి యై
వైచుటయును ధరణివల్లభుండు
తొలఁగ దాఁటె రయముదలకొనిగదఁబుచ్చి
కొనియె నాబకాంతకుండు నుఱికి.

-: ధుర్యోధనుఁడు భీముగదాదండమునఁ దొడలు విఱిగి పడుట :-
275 క.

ఆలోనం గురుధరణీ పాలుఁ
డడరి వ్రేయుటయును బవనసుతునిమై
సోలె నది గానఁ డాపతి
కేలీవిభ్రమము దోఁపఁ గ్రేళ్లుఱికె నృపా.



276 చ.

ఉఱికినఁ దేఱి పై కుఱికి యుగ్రత భీముఁడు వ్రేయ నవ్విభుం
డుఱక మహాద్భుతస్ఫురణ నూర్ధ్వపరిభ్రమణంబు సేసినం
దెఱిపి యతండు గాంచి సముదీర్ణరయంబున వై చెఁ బెన్దొడల్
విఱిగి నగాగ్ర ముద్భటపవిత్రహతిం బడుచాడ్పునం బడన్.



277 వ.

అప్పుడు మహొల్కాపాతంబులును బాంసుమాంసరక్తవర్షంబులును
వికృతంబులగుకరితురగబృంహిత హేషాఘోషంబులును మఱియు ననే
కోత్పాతంబులును గలిగిన నట్లు కౌరవపతి వడుటకు నుబ్బునం బొదలిన
పాంచాలురుం బాండవులు నుద్విగ్నచిత్తులైరి వియత్తలం బంతయు
నొక్క మ్రౌఁతగా నగ్గదాయుద్దవిశేషంబు లగ్గించుచు సురగరుడఖచ
రాదులు నిజస్థానంబులకుం జని రిట్లు తనగదతాఁకునఁ దొడలు విఱిగి
సింగంబుచేతం గూలిన గంధశుండాలంబుచందంబునం బడి యున్న
నీకొడుకుం జేరం జని భీమసేనుండు.



278 తే.

ఏకవస్త్రం బాంచాలి న ట్లీడ్చి తేరఁ
బనిచి సభలోనఁ బఱిచినపాపఫలము
ననుభవింపుము దుష్టాత్మ యనుచు వామ
చరణమున బెట్టిదము గాఁగ శిరము దన్నె.



279 వ.

తన్ని యలుక మలుగక యతనియాననం బాలోకించి.



280 క.

పసు లని యార్చుచు మము ను
ల్లస మాడినధర్మహీనులను నృపధర్మం
బెసఁగఁగనే మిదె యిప్పుడు
పసు లని యార్చెదము మగుడ బంధుద్రోహీ.



281 క.

విను మేను కల్లసారెలు
గొని కపటపునెత్త మాడుకుశలతఁ గా దొ
ప్పనివారు నే పడంచుట
ఘనబాహుస్యైరకేళిఁ గాని దురాత్తా.



282 వ.

అని పలికి పెలుచ నవ్వి ధర్మనందనగోవిందపాంచాలప్రకరపార్ధసాత్యకి నకుల సహదేవుల నాలోకించి.



283 ఆ.

శంక లేక కడఁగి సభ కట్లు పాంచాలి
నంటరాని దాని నొంటి చీర
తోన యున్న సాద్వివేనలి వట్టి యీ
డ్పించి నతనిఁ జూడుఁ డంచుఁ బొదలి.



284 వ.

పాంచాలి సేసినపాపంబు పెంపున నీశోధనంబు సమకూఱె ననిన విని
వారు ఫ్రమోదంబు నొంద మిక్కిలి సంతసంబునం దేలి యక్కురు
ఘస్మరుఁదు నర్తించు చెన్నుదోఁపఁ జెలంగి.



285 చ. (ఈ పద్యము సరిగ అగుపించుటలేదు కావున కొంత భాగము వదిలివేయబడినది)

మును మము గొడ్డువోయి రని ముష్కరతం జెడనాదినట్టిదు
ర్జనుల ననిం గదంగి ధృతరాష్టృరనూజుల బంధువర్గమి
త్రనికరసైన్యకోటిసహితంబు ------------- గంటి మిం
క నమరలోక మైన నరకం బయిన-- సరి మాకు వారయిన్.



286 క.

అని గదఁ జేకొని నృప నీ
తనయునిమెడ వట్టి యదిమి తల గ్రమ్మఱఁద
న్నినఁ గని మును దన్నుట నె
మ్మన మెరియు తదగ్రజుం డమర్షముతోడన్.



పై పద్యములయందు ఏవైనా తప్పులు గమనించిన యెడల దయచేసి తెలుపగలరు.
ఆంధ్రమహాభరతం PDFకు లంకె http://ia331342.us.archive.org/2/items/andhramahabarath025919mbp/andhramahabarath025919mbp.pdf

--
చందు(తెలుగు కుర్రోడు)
http://telugukurrodu.blogspot.com/